१ मेपासून नियम कडक: मराठी येत नसेल तर रिक्षा-टॅक्सी परवाना रद्द

महाराष्ट्र दिनापासून रिक्षा व टॅक्सी चालकांना मराठी लिहिता-वाचता येणे अनिवार्य. तपासणी मोहिमेत अपात्र आढळल्यास परवाना रद्द करण्याचा इशारा.

पुणे १४ एप्रिल २०२६ : महाराष्ट्र दिन, १ मेपासून राज्यातील परवानाधारक रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी मराठी भाषा येणे अनिवार्य करण्याचा निर्णय जाहीर करण्यात आला आहे. या निर्णयानुसार, चालकांना मराठी लिहिता आणि वाचता येते का याची पडताळणी मोटार परिवहन विभागाकडून विशेष तपासणी मोहिमेद्वारे केली जाणार आहे. तपासणीत मराठीचे आवश्यक ज्ञान नसल्याचे आढळल्यास संबंधित चालकांचा परवाना रद्द करण्याची कारवाई केली जाईल, असा इशारा राज्याचे परिवहन मंत्री Pratap Sarnaik यांनी दिला आहे.

राज्यातील ५९ प्रादेशिक आणि उपप्रादेशिक परिवहन कार्यालयांमार्फत ही मोहीम राबवली जाणार असून, परवाना तपासणीदरम्यान चालकांची भाषिक पात्रता प्रत्यक्ष पडताळली जाईल. प्रवाशांशी संवाद साधताना, मार्गदर्शक फलक समजून घेताना आणि आपत्कालीन परिस्थितीत सूचनांचे पालन करताना मराठी भाषेचे ज्ञान उपयुक्त ठरते, असा सरकारचा यामागील युक्तिवाद आहे. विशेषतः स्थानिक नागरिक, ज्येष्ठ नागरिक आणि ग्रामीण भागातून शहरात येणाऱ्या प्रवाशांना चालकांशी संवाद साधताना अडचण येऊ नये, यासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा असल्याचे सांगितले जात आहे.

परिवहन विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, अनेकदा प्रवाशांना चालकांशी संवाद साधताना भाषेची अडचण जाणवते. पत्ते, सूचना, मार्गदर्शन यांसारख्या मूलभूत गोष्टींसाठी मराठी समजणे आवश्यक आहे. त्यामुळे सेवा क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या चालकांनी स्थानिक भाषेचे किमान ज्ञान असणे अपेक्षित आहे. या मोहिमेत चालकांना साधे वाचन-लेखन येते का, याची चाचणी घेतली जाऊ शकते. नियमांची अंमलबजावणी काटेकोरपणे करण्यासाठी विभागीय पथके तयार केली जात आहेत.

या निर्णयामुळे राज्यभरातील रिक्षा-टॅक्सी चालकांमध्ये हालचाल वाढली असून अनेकांनी मराठी शिकण्यासाठी अल्पकालीन वर्ग, पुस्तिका आणि ऑनलाइन साधनांचा आधार घेण्यास सुरुवात केली आहे. काही संघटनांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, प्रवाशांसाठी सेवा अधिक सुलभ होईल, असा विश्वास व्यक्त केला आहे. तर काही चालकांनी अंमलबजावणीसाठी योग्य कालावधी आणि प्रशिक्षण सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणी केली आहे.

परिवहन विभागाकडून लवकरच तपासणीची रूपरेषा, निकष आणि आवश्यक कागदपत्रांबाबत सविस्तर मार्गदर्शक सूचना जाहीर केल्या जाण्याची शक्यता आहे. चालकांनी आपले परवाने, ओळखपत्रे आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवण्याबरोबरच मराठी वाचन-लेखनाचे मूलभूत ज्ञान आत्मसात करणे आवश्यक ठरणार आहे. नियमांचे पालन न करणाऱ्यांवर परवाना निलंबन किंवा रद्द करण्याची कारवाई होऊ शकते.

राज्यातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत प्रवासी-केंद्रित सेवा वाढवण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे. स्थानिक भाषेला प्राधान्य देत सेवा गुणवत्तेत सुधारणा घडवून आणण्याचा सरकारचा प्रयत्न असल्याचे या निर्णयातून दिसून येते. १ मेपासून सुरू होणाऱ्या या मोहिमेकडे चालक, प्रवासी आणि परिवहन विभाग यांचे लक्ष लागले आहे.