पुण्यातील सतर्कता: आफ्रिकन महाकाय गोगलगायींचा प्रादुर्भाव
पुण्यातील सतर्कता: आफ्रिकन महाकाय गोगलगायींचा प्रादुर्भाव
पुण्यात एफटीआयआय, एनएफडीसी कॅम्पस आणि सभोवतालच्या परिसरात आफ्रिकन महाकाय गोगलगायी (‘Lissachatina fulica’) पसरत आहेत, ज्यामुळे वनस्पती आणि मानवी आरोग्यास धोका निर्माण होतो. तसेच, पुणे मेट्रोने 10 कोटी प्रवाशांचा टप्पा ओलांडून शहरातील कनेक्टिव्हिटी आणि पर्यावरणपूरक वाहतुकीस चालना दिली आहे.
सायली मेमाणे
पुणे ८ ऑक्टोबर २०२५ : पुण्यातील शहरी परिसंस्थेसाठी धोकादायक ठरू शकणाऱ्या आफ्रिकन महाकाय गोगलगायींचा प्रादुर्भाव वाढत आहे. राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळाच्या कॅम्पसमध्ये, तसेच कोथरुड येथील फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (एफटीआयआय) आणि राष्ट्रीय चित्रपट संग्रह (एनएफएआय) परिसरात ‘लिसाचॅटिना फुलिका’ या गोगलगायी मोठ्या प्रमाणावर आढळून आल्या आहेत. भिंतींवर, रस्त्यांवर, जमिनीवर, झाडांवर आणि पिकांवर या गोगलगायींचा मोठा समूह दिसतो आहे, जो शहरी परिसंस्थेसाठी गंभीर धोका निर्माण करतो.
पश्चिम प्रादेशिक प्राणी सर्वेक्षण केंद्राचे डॉ. बासुदेव त्रिपाठी यांनी सांगितले की या गोगलगायी वेगाने प्रजनन करतात आणि अल्पावधीत मोठ्या क्षेत्रावर पसरतात. यामुळे शेती, बागायती पिके आणि शहरातील हिरवाईस धोका निर्माण होतो. रस्त्यावर गोगलगायींचा समूह चिरडल्यास निसरडा द्रव अपघातासाठी धोकादायक ठरतो. २०२३ मध्ये स्वित्झर्लंडमध्ये प्रकाशित अहवालानुसार, या गोगलगायी ३६ प्रजातींचे रोगजनक वाहून नेऊ शकतात, ज्यापैकी दोन तृतीयांश प्रजाती मानवांना संक्रमित होऊ शकतात.
ह्या प्रादुर्भावाचा मुकाबला करण्यासाठी बहुआयामी उपाययोजना आवश्यक आहे, ज्यामध्ये रासायनिक नियंत्रण, भौतिक नाश आणि नियमित निरीक्षण यांचा समावेश असावा. या गोगलगायींचा प्रभाव टाळण्यासाठी नागरिकांनी सावधगिरी बाळगणे आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
याच काळात पुणे मेट्रोने देखील ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. सातत्याने झालेल्या विस्तारामुळे मेट्रोने १० कोटी प्रवाशांचा टप्पा ओलांडला आहे. यामुळे पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड महानगरांमध्ये जलद, सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक वाहतूक सुनिश्चित झाली आहे. मेट्रोच्या या यशामुळे व्यावसायिक केंद्रे, शैक्षणिक संस्था आणि आयटी हब सहजपणे जोडले गेले आहेत.
महामेट्रोचे व्यवस्थापकीय संचालक श्रावण हर्डीकर यांनी सांगितले की पुणे मेट्रो केवळ वाहतूक प्रणाली नाही तर पुणेकरांची ‘आपली मेट्रो’ बनली आहे. मेट्रोने प्रवाशांना वेळेची बचत, आरामदायक प्रवास आणि हरित पर्यावरणपूरक प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध करून दिला आहे. भविष्यात फेज-१ आणि प्रस्तावित फेज-२ मार्गांचे काम पूर्ण झाल्यावर अखंड कनेक्टिव्हिटी मिळणार आहे.
या दोन्ही घटनांनी शहरात भिन्न प्रकारची चर्चा निर्माण केली आहे – एका बाजूला आफ्रिकन गोगलगायींचा धोका, तर दुसऱ्या बाजूला पुणे मेट्रोच्या प्रगतीचा उत्साह. नागरिकांनी या प्रगतीचा लाभ घेत पर्यावरणपूरक वाहतुकीस प्रोत्साहन द्यावे, तसेच आफ्रिकन गोगलगायींपासून सावधगिरी बाळगावी, अशी शिफारस तज्ज्ञांनी केली आहे.
