पुणे रिवरफ्रंट प्रकल्प : सुरूवातीच्या वादानंतर आता नागरीकांच स्वागत

पुणे रिवरफ्रंट प्रकल्पाच्या विकसित पट्ट्यांना नागरिकांचा वाढता प्रतिसाद; हरित परिसर, वॉकवे आणि शांततेची अनुभूती

सायली मेमाणे

पुणे ५ जून २०२५ : पुणे शहरातील महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांपैकी एक म्हणजे पुणे रिवरफ्रंट प्रकल्प. सुरूवातीपासूनच या प्रकल्पावर अनेक तक्रारी, हरकती आणि विरोध होत असतानाही, आता काही विकसित भाग नागरिकांसाठी खुले करण्यात आले आहेत आणि त्यांना अपेक्षेपेक्षा अधिक प्रतिसाद मिळत आहे. मुळा-मुठा नदीच्या काठाने विकसित केले गेलेले काही भाग सध्या नागरिकांसाठी सकाळ-संध्याकाळी फेरफटक्याचे, विश्रांतीचे आणि हरिततेचा अनुभव घेण्याचे ठिकाण बनले आहेत.

या प्रकल्पाचा पहिला टप्पा बंड गार्डनपासून कोरेगाव पार्कपर्यंत आणि सदलबाबा चौक ते संगमवाडीपर्यंत विकसित करण्यात आला असून, सध्या तेथे प्रवेश खुला आहे. या भागांमध्ये वॉकवे, लॉन, झाडांची लागवड आणि प्रदूषणमुक्त वातावरण यामुळे नागरिकांचा ओढा वाढत चालला आहे. काही लोक या प्रकल्पाकडे ‘शहरातल्या ओअ‍ॅसिस’प्रमाणे पाहत आहेत.

सुरुवातीला या प्रकल्पावर झाडांची कत्तल, नदीच्या प्रवाहात हस्तक्षेप, आणि संभाव्य पूर धोका अशा मुद्द्यांवरून प्रश्न उपस्थित करण्यात आले होते. अनेक पर्यावरणवादी संघटना आणि स्थानिक नागरिकांनी याविरोधात आंदोलनही केले होते. मात्र, प्रत्यक्षात पाहिल्यानंतर अनेक नागरिकांचे मत बदलत असल्याचे दिसून येते. वॉकवेच्या बाजूने पुन्हा झाडे लावलेली दिसतात, आणि काही भागांत सुंदर शिल्पकलाही समाविष्ट करण्यात आली आहे.

प्रकल्पाच्या एका अधिकाऱ्याच्या म्हणण्यानुसार, सध्या एकूण ३ किमीचा विस्तार असलेला हा भाग पूर्णतः नागरिकांसाठी तयार करण्यात आला आहे आणि त्यात अजून सुविधांची भर पडणार आहे. दिवे, बेंचेस, सीसीटीव्ही आणि स्वच्छतागृहे लवकरच बसवण्यात येतील. पुढील टप्प्यात विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन आणि कला सादरीकरणासाठी उघड्या जागा निर्माण करण्याची योजना आहे.

दुसऱ्या बाजूला, पर्यावरण कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे की, नदीकिनाऱ्यांचा विकास करताना पर्यावरणीय समतोल राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या दृष्टीने महापालिकेने काही भागात फेरबदल करण्याचे आश्वासन दिले आहे. विशेषतः रामनदी आणि मुळा देवऱ्याच्या परिसरात झाडे न तोडता मार्ग शोधण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.

नागरिकांच्या दृष्टिकोनातून पाहता, पुणे रिवरफ्रंट प्रकल्पाचा काही भाग यशस्वी ठरत आहे. अनेक नागरिकांनी हे मान्य केले आहे की, शहरात सकाळ-संध्याकाळ निवांत फिरता येईल असे मोकळे, स्वच्छ आणि हरित ठिकाण मिळणे ही एक स्वागतार्ह बाब आहे. मात्र, तेच नागरिक प्रशासनाकडून पर्यावरणाच्या संवर्धनाची ग्वाहीही मागत आहेत.

या प्रकल्पाचे भवितव्य हे केवळ नागरी सौंदर्यीकरणावर नाही तर पर्यावरणीय जबाबदारीवरही आधारित आहे. जर स्थानिक लोकांच्या सहभागातून आणि पारदर्शकतेने हा प्रकल्प पुढे गेला, तर तो पुणे शहरासाठी एक आदर्श मॉडेल ठरू शकतो.