खेड तालुक्यातील लोटे MIDC मधील उद्योगांवर कारवाई; नदीपात्रात रासायनिक पाणी सोडल्याने संताप
खेड तालुक्यातील लोटे MIDC मधील उद्योगांवर कारवाई; नदीपात्रात रासायनिक पाणी सोडल्याने संताप
लोटे औद्योगिक वसाहतीतील काही उद्योगांनी पावसाचा फायदा घेत विषारी सांडपाणी नदीत सोडले, ज्यामुळे सोनपात्रा नदी लाल झाली. प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने आठ उद्योगांवर कारवाईचा प्रस्ताव पाठवला असून कठोर दंडाची शक्यता आहे.
सायली मेमाणे
४ ऑक्टोबर २०२५ : खेड : लोटे औद्योगिक वसाहतीतील रासायनिक उद्योग पुन्हा एकदा वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहेत. बुधवारी रात्री झालेल्या पावसाचा गैरफायदा घेत काही उद्योगांनी आपल्या कारखान्यातील रासायनिक सांडपाणी थेट नाल्यात सोडल्याने सोनपात्रा नदी लालेलाल पाण्याने वाहू लागली. या भीषण प्रकारामुळे परिसरातील नागरिक, मच्छीमार आणि पर्यावरणप्रेमी यांच्यात संतापाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
नदीचे पाणी अचानक लालसर झाल्याचे दृश्य पाहून ग्रामस्थांनी तत्काळ स्थानिक प्रशासनाला कळवले. प्राथमिक चौकशीत उघड झाले की काही रासायनिक कंपन्यांनी पावसाचा आडोसा घेऊन आपल्या ट्रीटमेंट प्लांटशिवायच सांडपाणी नदीपात्रात सोडले होते. परिणामी संपूर्ण नदीचे पाणी दूषित झाले आणि परिसरात दुर्गंधी पसरली. या घटनेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर नागरिकांच्या आक्रोशाला ऊत आला.
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (MPCB) उपप्रादेशिक कार्यालयाने तातडीने या घटनेची दखल घेत चौकशी सुरू केली. पथकाने घटनेच्या ठिकाणी भेट देऊन नमुने गोळा केले. प्राथमिक तपासात आठ उद्योगांवर पर्यावरणीय नियमांचे उल्लंघन केल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला असून, त्यांच्याविरुद्ध कारवाईचा प्रस्ताव कोल्हापूर येथील प्रादेशिक कार्यालयाकडे पाठविण्यात आला आहे.
प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, “लोटे औद्योगिक वसाहतीतील काही कंपन्या आपल्या सांडपाण्याचे योग्यरीत्या प्रक्रिया न करता ते नदीत सोडतात. हे अत्यंत गंभीर आणि कायदेशीर गुन्हा आहे. दोषी आढळलेल्या उद्योगांवर कठोर दंड आकारण्यात येईल तसेच त्यांच्या परवान्यांचाही पुनर्विचार होऊ शकतो.”
सोनपात्रा नदीत सोडलेले हे रासायनिक पाणी अत्यंत विषारी असून त्यातील घटक जलीय जीवसृष्टीसाठी धोकादायक आहेत. त्यामुळे परिसरातील मच्छीमारांचे उपजीविकेवर थेट परिणाम झाला आहे. स्थानिक नागरिकांनी प्रशासनाकडे दोषींविरुद्ध गुन्हे दाखल करण्याची मागणी केली असून, नदीपात्राचे नमुने तपासून जबाबदारांवर पर्यावरणीय गुन्हा दाखल करण्याची मागणी केली आहे.
दरम्यान, पर्यावरणप्रेमी संघटनांनी या प्रकरणात राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळासह पर्यावरण विभागाने संयुक्त चौकशी करून लोटे MIDCतील सर्व सांडपाणी प्रक्रिया यंत्रणांची तपासणी करण्याची मागणी केली आहे. “पावसाळ्यात असा प्रकार वारंवार घडतो आणि प्रत्येक वेळी केवळ नोटीस देऊन उद्योगांना वाचवले जाते. यावेळी ठोस आणि उदाहरणार्थ कारवाई झाली पाहिजे,” असे मत स्थानिक कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केले.
या प्रकारामुळे नदीतील पाण्याची गुणवत्ता मोठ्या प्रमाणात घटली असून, ते शेती आणि पशुपालनासाठीही अयोग्य ठरत आहे. संबंधित उद्योगांची नावे अद्याप अधिकृतपणे जाहीर न झालेली असली तरी, त्यांच्यावर पर्यावरण संरक्षण कायद्यांतर्गत कठोर दंडात्मक कारवाई होण्याची शक्यता आहे.
या घटनेनंतर प्रशासन आणि उद्योग यांच्यातील ‘जबाबदारीचा खेळ’ पुन्हा सुरू झाला असला तरी, नागरिकांनी “नदीचे आरोग्य हा आमचा हक्क आहे” असा ठाम निर्धार व्यक्त केला आहे. आगामी काही दिवसांत तपास अहवाल आल्यानंतर दोषींवर नेमकी काय कारवाई केली जाते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
