‘ईसीआयनेट’चे उद्घाटन! एकात्मिक डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे निवडणूक प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि कार्यक्षम
‘ईसीआयनेट’चे उद्घाटन! एकात्मिक डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे निवडणूक प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि कार्यक्षम
भारत निवडणूक आयोगाने ‘ईसीआयनेट’ या एकात्मिक डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे उद्घाटन केले. 40 हून अधिक अॅप्सचे एकत्रीकरण, 22 भाषा, सायबर सुरक्षा आणि नागरिकांसाठी सुलभ निवडणूक सेवा.
पुणे 2३ जानेवारी २०२६ : भारत निवडणूक आयोगाने निवडणूक प्रक्रियेत पारदर्शकता, कार्यक्षमता आणि नागरिकांचा विश्वास अधिक दृढ करण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल उचलले आहे. आयोगाने ‘ईसीआयनेट (ECINET)’ या एकात्मिक डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे अधिकृत उद्घाटन केले असून, हा प्लॅटफॉर्म निवडणूक व्यवस्थापनात क्रांतिकारक बदल घडवणारा मानला जात आहे. इंडिया इंटरनॅशनल कॉन्फरन्स ऑन डेमोक्रसी अँड इलेक्शन मॅनेजमेंट (IICDEM)-2026 या आंतरराष्ट्रीय परिषदेच्या निमित्ताने हा प्लॅटफॉर्म सादर करण्यात आला. ही परिषद २१ ते २३ जानेवारी २०२६ दरम्यान नवी दिल्लीतील भरत मंडपम येथे आयोजित करण्यात आली आहे.
मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या संकल्पनेतून ‘ईसीआयनेट’ची निर्मिती झाली असून, निवडणूक आयुक्त डॉ. सुखबीर सिंग संधू आणि डॉ. विवेक जोशी यांच्या सहकार्याने हा प्रकल्प विकसित करण्यात आला आहे. या प्लॅटफॉर्मच्या विकासाची अधिकृत घोषणा मे २०२५ मध्ये करण्यात आली होती.
उद्घाटनप्रसंगी बोलताना मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी सांगितले की, ‘ईसीआयनेट’ हा प्लॅटफॉर्म भारतीय संविधान आणि निवडणूकविषयक सर्व कायद्यांच्या चौकटीत विकसित करण्यात आला आहे. तो २२ अनुसूचित भाषा तसेच इंग्रजीमध्ये उपलब्ध असून, नागरिकांसाठी अधिक सुलभ, समावेशक आणि पारदर्शक सेवा देणारा आहे. भारताच्या अनुभवातून प्रेरणा घेऊन इतर देशांनीही त्यांच्या स्थानिक कायदे आणि भाषांनुसार असे डिजिटल प्लॅटफॉर्म विकसित करावेत, असे आवाहनही त्यांनी केले.
निवडणूक आयुक्त डॉ. सुखबीर सिंग संधू यांनी ‘ईसीआयनेट’मुळे निवडणूक प्रक्रियेत पारदर्शकता वाढेल, निर्णयप्रक्रिया अधिक वेगवान होईल आणि निवडणूक यंत्रणांवरील जनतेचा विश्वास अधिक बळकट होईल, असे स्पष्ट केले. तर निवडणूक आयुक्त डॉ. विवेक जोशी यांनी या आंतरराष्ट्रीय परिषदेमुळे तंत्रज्ञान आणि डिजिटल नवकल्पनांमधील जागतिक सर्वोत्तम पद्धती समजून घेण्याची संधी निवडणूक संस्थांना मिळणार असल्याचे नमूद केले.
माहिती तंत्रज्ञान विभागाच्या महासंचालक डॉ. सीमा खन्ना यांनी सायबर सुरक्षेला ‘ईसीआयनेट’चा कणा असल्याचे सांगितले. आज तंत्रज्ञान केवळ सहाय्यक साधन न राहता धोरणात्मक सक्षमक बनले असून, या प्लॅटफॉर्ममुळे निवडणूक प्रक्रियेची विश्वासार्हता आणि कार्यक्षमता अधिक वाढणार आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
‘ईसीआयनेट’ हा जगातील सर्वात मोठा निवडणूक सेवा डिजिटल प्लॅटफॉर्म मानला जात असून, भारत निवडणूक आयोगाच्या ४० हून अधिक अॅप्स आणि पोर्टल्सचे यामध्ये एकत्रीकरण करण्यात आले आहे. भारतीय संविधान, लोकप्रतिनिधी अधिनियम १९५० व १९५१, मतदार नोंदणी नियम १९६० आणि निवडणूक आचार नियम १९६१ यांच्याशी पूर्ण सुसंगततेने हा प्लॅटफॉर्म विकसित करण्यात आला आहे.
या प्लॅटफॉर्मद्वारे नागरिक, उमेदवार, राजकीय पक्ष आणि निवडणूक अधिकारी एकाच सुरक्षित डिजिटल व्यासपीठावर जोडले गेले आहेत. मतदार नोंदणी, मतदार यादी शोध, अर्जाची स्थिती तपासणे, उमेदवारांची माहिती, ई-ईपीआयसी डाउनलोड, बीएलओसोबत कॉल बुकिंग, मतदान प्रवृत्ती आणि तक्रार निवारण अशा अनेक महत्त्वाच्या सेवा ‘ईसीआयनेट’वर उपलब्ध आहेत.
‘ईसीआयनेट’ची बीटा आवृत्ती २०२५ बिहार विधानसभा निवडणुका आणि विशेष सघन पुनरिक्षण प्रक्रियेदरम्यान यशस्वीपणे वापरण्यात आली होती. आतापर्यंत या प्लॅटफॉर्मवरून १० कोटींहून अधिक अर्जांवर प्रक्रिया झाली असून, दररोज सरासरी २.७ लाख अर्ज हाताळले जात आहेत. ११ लाखांहून अधिक बूथ लेव्हल ऑफिसर्स (बीएलओ) नोंदणीकृत असून, १५० कोटींहून अधिक दस्तऐवजांचे डिजिटायझेशन करण्यात आल्याची माहिती निवडणूक आयोगाने दिली आहे.
एकूणच, ‘ईसीआयनेट’मुळे भारतातील निवडणूक प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, सुरक्षित आणि नागरिक-केंद्रित होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
