घरासमोर कोणी वाहन पार्क केली तर तुमचे कायदेशीर अधिकार काय? सुप्रीम कोर्टाचे वकील अभिमन्यू कुमार यांचे मार्गदर्शन
घरासमोर कोणी गाडी पार्क केली तर तुमचे कायदेशीर अधिकार काय? सुप्रीम कोर्टाचे वकील अभिमन्यू कुमार यांचे मार्गदर्शन
घराच्या गेटसमोर वाहन उभे केल्यास काय कारवाई करता येते? Right of Way, BNS 2023 आणि Motor Vehicles Act अंतर्गत तुमचे अधिकार जाणून घ्या.
पुणे 08 एप्रिल २०२६ : घरासमोर वाहन पार्किंगवरून होणारे वाद आजकाल सर्वत्र पाहायला मिळतात. सोशल मीडियावर अशा भांडणांचे व्हिडीओ वारंवार व्हायरल होताना दिसतात. अनेकदा किरकोळ कारणावरून सुरू झालेला वाद मारहाणीपर्यंत पोहोचतो. मात्र अशा प्रसंगी कायदा नागरिकांना स्पष्ट अधिकार देतो, ज्यांचा योग्य वापर केल्यास वाद न घालता प्रश्न सोडवता येऊ शकतो. याबाबत सुप्रीम कोर्टाचे वकील Abhimanyu Kumar यांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले आहे.
सर्वप्रथम हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की रस्ता ही सार्वजनिक मालमत्ता असते. कोणत्याही व्यक्तीचा त्या रस्त्यावर खासगी मालकी हक्क नसतो. त्यामुळे केवळ “हे माझ्या घरासमोर आहे” या कारणावरून तुम्ही कोणालाही पूर्णपणे गाडी पार्क करण्यास मनाई करू शकत नाही. पण कायदा तुम्हाला तुमच्या घरात कोणत्याही अडथळ्याशिवाय येण्या-जाण्याचा मूलभूत अधिकार देतो, ज्याला ‘Right of Way’ म्हटले जाते. हा अधिकार अबाधित ठेवणे आवश्यक आहे.
जर एखाद्या व्यक्तीने तुमच्या गेटसमोर वाहन अशा पद्धतीने उभे केले की तुमची एण्ट्री किंवा एक्झिटच बंद झाली, तर ती कृती कायद्याने चुकीची ठरते. अशा वेळी Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 मधील कलम 126 (Wrongful Restraint) लागू होऊ शकते. तसेच Motor Vehicles Act, 1988 अंतर्गतही हे नियमांचे उल्लंघन मानले जाते. तुम्ही तातडीने ट्रॅफिक पोलिसांना संपर्क करून संबंधित वाहनामुळे तुमच्या येण्या-जाण्यात अडथळा निर्माण होत असल्याची माहिती देऊ शकता. पोलीस अशा वाहनावर दंड आकारू शकतात किंवा वाहन टो करून हटवू शकतात.
गाडी थेट गेटसमोर नसली तरी ती रस्त्यावर अशा प्रकारे उभी असेल की वाहतुकीस अडथळा येत असेल, सतत हॉर्न वाजत असतील, ट्रॅफिक जॅम होत असेल किंवा परिसरात ध्वनी प्रदूषण वाढत असेल, तरीही तुम्ही तक्रार करू शकता. अशा घटना ‘Public Nuisance’ या प्रकारात मोडतात. यासाठी Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023 मधील कलम 152 अंतर्गत कारवाईची तरतूद आहे. जवळच्या पोलीस ठाण्यात किंवा ट्रॅफिक शाखेकडे तक्रार नोंदवून वाहन हटवण्याची मागणी करता येते.
तक्रार करताना वाहनाचा क्रमांक, वेळ, ठिकाण आणि अडथळ्याचे स्वरूप स्पष्ट सांगणे महत्त्वाचे आहे. शक्य असल्यास फोटो किंवा व्हिडीओ पुरावा दिल्यास कारवाई जलद होते. कायद्याच्या मार्गाने प्रश्न सोडवणे हेच योग्य ठरते.
याचबरोबर काही गोष्टी टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. रागाच्या भरात कोणाच्या गाडीचे नुकसान करणे, टायर पंक्चर करणे, जबरदस्तीने वाहन ढकलणे किंवा सार्वजनिक रस्त्यावर ‘Private Parking’ असा फलक लावून जागा स्वतःसाठी राखीव ठेवणे, हे सर्व बेकायदेशीर आहे. असे केल्यास उलट तुमच्यावरच गुन्हा दाखल होऊ शकतो.
म्हणूनच, घरासमोर कोणी वाहन उभे केले तर वाद घालण्याऐवजी कायद्याची मदत घ्या. तुमचा ‘Right of Way’ अबाधित ठेवण्याचा अधिकार कायदा देतो, पण सार्वजनिक रस्त्यावर इतरांनाही मर्यादित अधिकार आहेत, हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. संयम, पुरावे आणि योग्य तक्रार प्रक्रियेच्या मदतीने तुम्ही हा प्रश्न शांततेत आणि कायदेशीर मार्गाने सोडवू शकता
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
