महाराष्ट्रात बालमृत्यू घटले तरीही दररोज 35 मृत्यू कुपोषण, अकाली जन्म मोठी कारणे

महाराष्ट्रात 2025-26 मध्ये 12,792 बालमृत्यू नोंद; दररोज 35 मृत्यू. अकाली जन्म, कुपोषण, न्यूमोनिया यांसारखी कारणे ठळक. मातृआरोग्य, लसीकरण आणि आदिवासी भागातील मोहिमा यांवर भर.

पुणे ०६ मे २०२६ : मुंबई : महाराष्ट्रात गेल्या काही वर्षांत बालमृत्यूंच्या प्रमाणात घट झाल्याचे आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीतून दिसत असले, तरी परिस्थिती अजूनही चिंताजनक आहे. 2025–26 या वर्षात राज्यात एकूण 12,792 बालमृत्यू नोंदविले गेले असून, दररोज सरासरी 35 बालकांचा मृत्यू होत असल्याचे चित्र समोर आले आहे. पाच वर्षांपूर्वी दररोज सुमारे 45 बालकांचा मृत्यू होत होता. ही घट सकारात्मक असली, तरी बालमृत्यू पूर्णपणे रोखण्यात यंत्रणेला अद्याप यश आलेले नाही.

सार्वजनिक आरोग्य विभाग बालमृत्यू रोखण्यासाठी सातत्याने विविध योजना राबवत आहे. प्रत्येक बालमृत्यूचे परीक्षण करण्यासाठी स्वतंत्र समित्या कार्यरत असून, त्या घटनेमागील कारणांचा सखोल अभ्यास केला जातो. आरोग्यसेवा विभागाचे संयुक्त संचालक डॉ. संदीप सांगळे यांनी सांगितले की, बालमृत्यू आणखी कमी करण्यासाठी महिला व बालविकास विभागासोबत समन्वय साधून मातांच्या आरोग्यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले जात आहे. कारण मुलांचे आरोग्य हे मोठ्या प्रमाणावर मातांच्या आरोग्यावर अवलंबून असते. लसीकरण पथके तळागाळात जाऊन काम करत असून, एकही मूल लसीकरणापासून वंचित राहू नये यासाठी विशेष मोहीमा राबवल्या जात आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते, अकाली जन्म, जन्मतः कमी वजन, जन्मावेळी श्वास न लागणे, श्वसनासंबंधी आजार, न्यूमोनिया, सेप्सिस, जन्मजात विकृती आणि आकस्मिक मृत्यू ही बालमृत्यूंची प्रमुख कारणे आहेत. यामध्ये कुपोषण हा एक महत्त्वाचा घटक असून, ग्रामीण व आदिवासी भागात त्याचा परिणाम अधिक दिसून येतो. योग्य पोषण, वेळेवर उपचार आणि जागरूकता यांचा अभाव ही गंभीर समस्या ठरत आहे.

राज्यातील आदिवासीबहुल भागांमध्ये बालमृत्यू रोखण्यासाठी विशेष प्रयत्न सुरू आहेत. या पार्श्वभूमीवर श्री सिद्धीविनायक गणपती मंदिर न्यास यांनी आदिवासी जिल्ह्यांमध्ये लसीकरण मोहिमा राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. शासनाच्या आरोग्य योजनांना हातभार लावण्यासाठी आणि दुर्गम भागांतील कुटुंबांपर्यंत सेवा पोहोचवण्यासाठी हा पुढाकार महत्त्वाचा मानला जात आहे.

दरम्यान, मेळघाट परिसरात कुपोषणामुळे बालमृत्यूच्या घटना अद्यापही समोर येत आहेत. चिखलदरा आणि धारणी या भागांत पूर्वी काही बालकांचा मृत्यू झाल्याची नोंद आहे. या पार्श्वभूमीवर न्यायालयानेही सरकारने बालमृत्यू रोखण्यासाठी ठोस आणि परिणामकारक पावले उचलण्याची गरज व्यक्त केली आहे. पोषण आहार, स्वच्छ पाणी, प्राथमिक आरोग्य सुविधा आणि वेळेवर उपचार यांचा अभाव दूर करणे अत्यावश्यक असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले आहे.

बालमृत्यू रोखण्यासाठी केवळ आरोग्य विभागाचे प्रयत्न पुरेसे नसून, समाजातील सर्व घटकांनी यात सहभाग घेणे गरजेचे आहे. मातृआरोग्य सुधारणा, लसीकरणाची शंभर टक्के अंमलबजावणी, पोषण आहाराची उपलब्धता, तसेच ग्रामीण आणि आदिवासी भागात आरोग्य सेवांची पोहोच वाढवणे ही काळाची गरज आहे. बालमृत्यूचे प्रमाण कमी करण्यासाठी सातत्यपूर्ण, समन्वित आणि परिणामकारक प्रयत्न केल्यासच या गंभीर प्रश्नावर मात करता येईल.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts