Sangli News: सासपडे गावात दररोज 1000 लिटर दूध, तरीही एक थेंबही विक्री नाही परंपरेमागचं रहस्य काय?
Sangli News: सासपडे गावात दररोज 1000 लिटर दूध, तरीही एक थेंबही विक्री नाही परंपरेमागचं रहस्य काय?
सांगली जिल्ह्यातील सासपडे गावात शेकडो वर्षांची परंपरा—दूध व तूप विक्री पूर्ण बंद. डोंगराई देवीवरील श्रद्धा, पैलवानांची परंपरा आणि अनोखी देवाणघेवाण यामागचं कारण जाणून घ्या.
पुणे ०६ मे २०२६ : सांगली जिल्ह्यातील सासपडे हे गाव एका विलक्षण परंपरेमुळे आजही चर्चेत असते. गावात दररोज सुमारे 1000 लिटर दुधाचे उत्पादन होते, तरी या दुधाचा एक थेंबही विक्री केला जात नाही. एवढेच नव्हे तर दुधापासून तयार होणारे तूपही विकले जात नाही. दूध विक्री न करण्याची ही परंपरा शेकडो वर्षांपासून पाच पिढ्यांपासून जपली जात असल्याचे गावकरी सांगतात. शेती हा प्रमुख व्यवसाय असलेल्या या गावात गाई-म्हशी मोठ्या प्रमाणावर पाळल्या जातात, परंतु दूध विक्रीचा व्यवसाय पूर्णपणे बंद आहे.
गावात दुधाची एकही डेअरी नाही. दूध विकण्याऐवजी गावकरी एकमेकांना दूध उसने देतात. जर कोणाला जास्त दूध झाले तर ते शेजाऱ्याला देणे, आणि गरज पडल्यास परत घेणे—ही देवाणघेवाणच येथे रूढ आहे. तुपाच्या बदल्यात तेल घेण्याची प्रथा देखील आहे. त्यामुळे दुधाचा आर्थिक व्यवहार न होता सामाजिक देवाणघेवाण टिकून आहे. गावातील अनेक कुटुंबांचे म्हणणे आहे की, दूध विक्री केल्यास जनावरांवर अनिष्ट परिणाम होतात. ही श्रद्धा गावात खोलवर रुजलेली आहे.
या परंपरेचा संबंध गावाच्या ग्रामदैवताशी जोडला जातो. सासपडे गावाची देवी म्हणून ओळख असलेली डोंगराई देवी मंदिर डोंगरावर वसलेली आहे. गावातील ज्येष्ठांच्या कथनानुसार, भागुबाई नावाच्या भक्त स्त्रीने पैलवानांना पौष्टिक आहार म्हणून दूध कायम मिळावे, यासाठी देवीला साकडे घातले. त्यानंतर गावात दूध विक्री न करण्याची प्रथा सुरू झाली आणि ती आजतागायत पाळली जाते. देवीचा कौल घेतल्याशिवाय दूध विक्री सुरू करण्याचा प्रयत्न काहींनी केला, पण तो मान्य झाला नाही, असेही सांगितले जाते.
सासपडे गावाला मल्लांची परंपरा लाभलेली होती. शिवकालीन काळापासून येथे पैलवान तयार होत असत. त्यांना पौष्टिक आहार मिळावा म्हणून दूध गावातच राहावे, ही भावना परंपरेतून पुढे आली. त्यामुळे दूध विक्री न करता ते गावातील लोकांच्या गरजांसाठी राखून ठेवले जाऊ लागले. या परंपरेमुळे गावात सामाजिक एकोपा आणि परस्परावलंबित्व वाढल्याचेही ग्रामस्थ सांगतात.
आजही सुमारे अडीच हजार लोकसंख्या असलेल्या या गावात 80 टक्के पोळ भाऊबंदकी राहते. गावचे सरपंच महादेव पोळ आणि ग्रामस्थ सुहास पोळ यांच्या मते, दूध विक्रीचा विचार जरी कोणी केला तरी गावातील लोक त्याला विरोध करतात. कारण परंपरेमुळे गावाची ओळख निर्माण झाली आहे. आश्चर्याची बाब म्हणजे, गावात दूध उपलब्ध असूनही बाहेरून दूध विकत आणले जाते, पण स्वतःच्या गाई-म्हशींचे दूध विकले जात नाही.
परंपरा, श्रद्धा आणि सामाजिक बंध यांचा अनोखा संगम सासपडे गावात दिसून येतो. आधुनिक काळातही ही प्रथा तितक्याच निष्ठेने पाळली जाते. गावातील लोकांसाठी ही केवळ अंधश्रद्धा नसून त्यांच्या इतिहासाचा, देवभक्तीचा आणि सामाजिक रचनेचा भाग आहे. त्यामुळे सासपडे गावाची ही अनोखी परंपरा अनेकांना आश्चर्यचकित करते आणि विचार करायला भाग पाडते.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
