भारतात चिपयुक्त E-Passport ची सुरुवात! ई-पासपोर्टमुळे नागरिकांची सुरक्षा आणि प्रवास कसा होणार अधिक सुरक्षित?
भारतात चिपयुक्त E-Passport ची सुरुवात! ई-पासपोर्टमुळे नागरिकांची सुरक्षा आणि प्रवास कसा होणार अधिक सुरक्षित?
भारतात चिपयुक्त ई-पासपोर्टची सुरुवात झाली आहे. जाणून घ्या ई-पासपोर्ट म्हणजे काय, त्यातील इलेक्ट्रॉनिक चिप कशी काम करते, त्याचे फायदे, सुरक्षा वैशिष्ट्ये आणि आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी त्याचे महत्त्व.
पुणे २७ जून २०२६ : भारताने डिजिटल प्रशासनाच्या दिशेने आणखी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत चिपयुक्त ई-पासपोर्ट (E-Passport) जारी करण्यास सुरुवात केली आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून तयार करण्यात आलेला हा पासपोर्ट नागरिकांच्या ओळखीची पडताळणी अधिक सुरक्षित, जलद आणि विश्वासार्ह बनवणार आहे. वाढत्या सायबर धोक्यांच्या आणि बनावट कागदपत्रांच्या पार्श्वभूमीवर ई-पासपोर्ट ही भारतासाठी एक मोठी आणि महत्त्वाची सुधारणा मानली जात आहे.
ई-पासपोर्टचे बाह्य स्वरूप सध्याच्या पारंपरिक पासपोर्टप्रमाणेच राहणार आहे. मात्र त्यामध्ये अत्याधुनिक इलेक्ट्रॉनिक मायक्रोचिप बसविण्यात आली आहे. या चिपमध्ये पासपोर्टधारकाचे नाव, जन्मतारीख, पासपोर्ट क्रमांक, छायाचित्र आणि इतर आवश्यक वैयक्तिक माहिती डिजिटल स्वरूपात सुरक्षितपणे संग्रहित केली जाते. या माहितीचे संरक्षण करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील एन्क्रिप्शन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे, त्यामुळे माहितीमध्ये अनधिकृत बदल करणे किंवा ती कॉपी करणे अत्यंत कठीण ठरते.
ई-पासपोर्टमुळे विमानतळांवरील इमिग्रेशन प्रक्रिया अधिक वेगवान होणार आहे. अनेक देशांमध्ये ई-पासपोर्ट स्कॅन करण्यासाठी स्वयंचलित ई-गेट्स उपलब्ध आहेत. भारतीय नागरिकांकडे ई-पासपोर्ट असल्यास या सुविधांचा लाभ घेणे अधिक सोपे होईल. यामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचेल आणि ओळख पडताळणी अधिक अचूक पद्धतीने होऊ शकेल.
नवीन ई-पासपोर्टचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे त्याची सुरक्षा. पारंपरिक पासपोर्टच्या तुलनेत ई-पासपोर्टमध्ये असलेली डिजिटल चिप बनावट पासपोर्ट तयार करणे, माहितीमध्ये फेरफार करणे किंवा ओळख चोरीसारख्या गुन्ह्यांना मोठ्या प्रमाणात आळा घालण्यास मदत करते. प्रत्येक चिपमध्ये डिजिटल प्रमाणपत्र (Digital Certificate) असल्यामुळे दस्तऐवजाची सत्यता सहज तपासता येते. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय प्रवासादरम्यान सुरक्षा यंत्रणांनाही अधिक विश्वासार्ह माहिती उपलब्ध होते.
भारतातील पासपोर्ट सेवा अधिक आधुनिक आणि जागतिक मानकांनुसार विकसित करण्यासाठी केंद्र सरकारने ई-पासपोर्ट प्रकल्प हाती घेतला आहे. नवीन पासपोर्टसाठी अर्ज करणाऱ्या नागरिकांना टप्प्याटप्प्याने ई-पासपोर्ट दिले जात आहेत. याशिवाय विद्यमान पासपोर्टची वैधता संपल्यानंतर त्याचे नूतनीकरण करताना देखील ई-पासपोर्ट जारी केला जाणार आहे. सध्या वापरात असलेले पारंपरिक पासपोर्ट त्यांची वैधता संपेपर्यंत पूर्णपणे वैध राहतील. त्यामुळे नागरिकांनी घाईघाईने पासपोर्ट बदलण्याची आवश्यकता नाही.
डिजिटल इंडिया उपक्रमांतर्गत ई-पासपोर्ट हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. जगातील अनेक विकसित देशांनी यापूर्वीच चिपयुक्त पासपोर्टचा अवलंब केला असून आता भारतही त्या यादीत सामील झाला आहे. यामुळे भारतीय पासपोर्टची विश्वासार्हता वाढण्यास मदत होईल आणि भविष्यात जागतिक प्रवास अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
एकूणच, चिपयुक्त ई-पासपोर्टमुळे नागरिकांची वैयक्तिक माहिती अधिक सुरक्षित राहणार असून आंतरराष्ट्रीय प्रवासातील ओळख पडताळणीची प्रक्रिया अधिक वेगवान, पारदर्शक आणि विश्वासार्ह होईल. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने भारताने सुरक्षित आणि डिजिटल प्रवास व्यवस्थेकडे टाकलेले हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
