पुणे मेट्रो लाइन ३ साठी सीमेन्सचे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान; हिंजवडी-शिवाजीनगर प्रवासाचा वेळ ५० टक्क्यांनी कमी होणार?
पुणे मेट्रो लाइन ३ साठी सीमेन्सचे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान; हिंजवडी-शिवाजीनगर प्रवासाचा वेळ ५० टक्क्यांनी कमी होणार?
पुणे मेट्रोच्या हिंजवडी-शिवाजीनगर लाइन ३ साठी सीमेन्सने CBTC सिग्नलिंग, थर्ड रेल इलेक्ट्रिफिकेशनसह प्रगत तंत्रज्ञान उपलब्ध केले आहे. २३ किलोमीटरच्या मार्गामुळे प्रवासाचा वेळ जवळपास ५० टक्क्यांनी कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
१० नोव्हेंबर २०२६ : पुणे शहरातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक आधुनिक आणि वेगवान करण्याच्या दृष्टीने हिंजवडी ते शिवाजीनगर मेट्रो लाइन ३ प्रकल्पात महत्त्वाची तांत्रिक प्रगती झाली आहे. या मार्गासाठी सीमेन्स लिमिटेडने अत्याधुनिक रेल्वे तंत्रज्ञानाचा एकात्मिक संच उपलब्ध करून दिला आहे. सुमारे २३ किलोमीटर लांबीचा हा उन्नत मेट्रो मार्ग पुण्यातील प्रमुख आयटी केंद्र असलेल्या हिंजवडीला मध्यवर्ती शिवाजीनगरशी जोडणार आहे. या प्रकल्पामुळे दोन्ही भागांमधील प्रवासाचा वेळ जवळपास ५० टक्क्यांनी कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
पुण्यातील हिंजवडी परिसरात मोठ्या प्रमाणावर आयटी कंपन्या आणि व्यावसायिक आस्थापना आहेत. त्यामुळे दररोज हजारो कर्मचारी या परिसरात ये-जा करतात. विशेषतः सकाळी आणि संध्याकाळी हिंजवडी, बाणेर, औंध आणि शिवाजीनगर परिसरातील प्रमुख रस्त्यांवर वाहतुकीचा ताण जाणवतो. अशा परिस्थितीत मेट्रो लाइन ३ हा पर्यायी सार्वजनिक वाहतूक मार्ग म्हणून महत्त्वाचा ठरणार आहे. मेट्रो सेवा पूर्ण क्षमतेने उपलब्ध झाल्यानंतर प्रवाशांना रस्त्यावरील वाहतूक कोंडीवर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होऊ शकते.
या प्रकल्पासाठी सीमेन्स लिमिटेडने एकात्मिक रेल्वे तंत्रज्ञान प्रणाली उपलब्ध केली आहे. यामध्ये सिस्टीम्स इंटिग्रेशन, ७५० व्होल्ट डीसी थर्ड रेल इलेक्ट्रिफिकेशन, कम्युनिकेशन्स-बेस्ड ट्रेन कंट्रोल अर्थात CBTC सिग्नलिंग आणि एकात्मिक दळणवळण यंत्रणेचा समावेश आहे. या तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून मेट्रोच्या विविध प्रणाली एकत्रितपणे कार्य करू शकतात. त्यामुळे गाड्यांचे संचालन, सिग्नल नियंत्रण आणि रेल्वे व्यवस्थापन अधिक अचूकपणे करण्यास मदत मिळणार आहे.
CBTC सिग्नलिंग प्रणाली ही आधुनिक मेट्रो व्यवस्थेतील महत्त्वाची सुविधा मानली जाते. या प्रणालीमुळे मेट्रो गाड्यांच्या हालचालींवर अधिक अचूक नियंत्रण ठेवणे शक्य होते. तसेच गाड्यांमधील अंतर आणि त्यांच्या संचालनाचे नियोजन अधिक प्रभावीपणे करता येते. याशिवाय थर्ड रेल इलेक्ट्रिफिकेशन प्रणालीद्वारे मेट्रो गाड्यांना विद्युत पुरवठा केला जाणार आहे. या सर्व सुविधांमुळे मेट्रोच्या दैनंदिन संचालनासाठी आवश्यक तांत्रिक व्यवस्था अधिक सक्षम होण्यास मदत होईल.
सीमेन्सकडून या प्रकल्पासाठी प्रकल्प व्यवस्थापन आणि डेपोशी संबंधित उपकरणांची सुविधाही उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, विद्युतीकरण आणि सिग्नलिंग यंत्रणांच्या देखभालीसाठी कंपनीने दहा वर्षांची जबाबदारी स्वीकारली आहे. त्यामुळे या महत्त्वाच्या प्रणालींचे दीर्घकालीन व्यवस्थापन आणि देखभाल करण्यासाठी तांत्रिक सहकार्य मिळणार आहे.
पुणे मेट्रो लाइन ३ प्रकल्पाची उभारणी सार्वजनिक-खासगी भागीदारी म्हणजेच PPP मॉडेलअंतर्गत करण्यात आली आहे. या प्रकल्पासाठी पुणे आयटी सिटी मेट्रो रेल लिमिटेड या विशेष उद्देश कंपनीची स्थापना करण्यात आली. यामध्ये टाटा समूहातील टीआरआयएल अर्बन ट्रान्सपोर्ट प्रायव्हेट लिमिटेड आणि सीमेन्स फायनान्शियल सर्व्हिसेसची उपकंपनी सीमेन्स प्रोजेक्ट व्हेंचर्स जीएमबीएच यांचा सहभाग आहे. सीमेन्स लिमिटेडने सीमेन्स एजी आणि त्यांच्या भागीदारांसोबतच्या कन्सोर्टियमचा भाग म्हणून तांत्रिक कामकाजात योगदान दिले आहे.
या प्रकल्पामुळे हिंजवडीतील आयटी कर्मचारी, विद्यार्थी, व्यावसायिक आणि सामान्य प्रवाशांना अधिक सोयीस्कर प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. तसेच खासगी वाहनांवरील अवलंबित्व कमी झाल्यास रस्त्यांवरील गर्दी, इंधनाचा वापर आणि वाहनांमधून होणारे प्रदूषण कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
दरम्यान, पुणे मेट्रो लाइन ३ हा शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेतील महत्त्वाचा प्रकल्प मानला जात आहे. अत्याधुनिक सिग्नलिंग, विद्युतीकरण आणि देखभाल व्यवस्थेमुळे या मार्गाच्या संचालनाला तांत्रिक बळ मिळणार आहे. मात्र, प्रवासाच्या वेळेत प्रत्यक्ष किती बचत होते, हे मेट्रो सेवा नियमितपणे सुरू झाल्यानंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे हिंजवडी ते शिवाजीनगरदरम्यानच्या प्रवाशांचे या प्रकल्पाकडे लक्ष लागले आहे.
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
