पूर्णा नदीत भरावामुळे पूरस्थितीचा धोका; महामार्ग पुलाच्या कामावर प्रश्नचिन्ह
पूर्णा नदीत भरावामुळे पूरस्थितीचा धोका; महामार्ग पुलाच्या कामावर प्रश्नचिन्ह
मुक्ताईनगर तालुक्यातील खामखेड जवळ इंदोर-हैदराबाद महामार्गाच्या पुलासाठी पूर्णा नदीत भराव टाकल्याने नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहात अडथळा निर्माण झाला आहे. यामुळे कृत्रिम पूरस्थितीचा धोका वाढला असून स्थानिकांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात आहे.
सायली मेमाणे
पुणे २६ ऑगस्ट २०२५ : मुक्ताईनगर तालुक्यातील खामखेड परिसरात सध्या इंदोर-हैदराबाद महामार्गाचे काम सुरू असून या कामाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पूर्णा नदीवरील पुलाचे बांधकाम. परंतु या पुलाच्या कामासाठी नदीच्या पात्रात थेट भराव टाकण्यात आला आहे. संबंधित ठेकेदाराकडून मोठ्या प्रमाणात मुरूम टाकून नदीच्या प्रवाहाला अडथळा आणणारा हा भराव घालण्यात आल्याने स्थानिकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर संताप आणि भीतीचे वातावरण आहे. कारण या भरावामुळे नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहात अडथळा निर्माण होत असून संभाव्य पूरस्थितीचा धोका निर्माण झाला आहे.
दरवर्षी पावसाळ्यात पूर्णा नदी मोठ्या वेगाने वाहते. या काळात नदीला आधीच पुरेसा पाण्याचा ताण असतो. मात्र, आता नदीच्या पात्रात टाकण्यात आलेल्या या मुरूमामुळे पाण्याला मार्ग मिळत नसल्याने कृत्रिम साचलेले पाणी गावांमध्ये शिरण्याची भीती आहे. स्थानिक नागरिकांचे म्हणणे आहे की अशा पद्धतीने केलेले काम हे नियमबाह्य आहे आणि पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून गंभीर धोका निर्माण करणारे आहे. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांना याचा फटका बसू शकतो. कारण नदीचे पाणी परत शेतात घुसल्यास उभ्या पिकांचे प्रचंड नुकसान होण्याची शक्यता आहे.
महामार्ग प्राधिकरणाने अशा प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रभाव अहवाल तयार करणे अपेक्षित असते. परंतु प्रत्यक्षात जमिनीवर काम सुरू झाल्यावर या नियमांकडे दुर्लक्ष केले जाते, असा आरोप होत आहे. पुलाच्या बांधकामासाठी तात्पुरत्या स्वरूपात नदीवर बंधारा बांधणे किंवा अन्य तांत्रिक उपाय शोधणे शक्य होते. मात्र त्याऐवजी थेट नदीच्या पात्रात भराव टाकण्याचा सोपा मार्ग अवलंबला गेला. यामुळे भविष्यात मोठ्या प्रमाणात पूरस्थिती निर्माण झाल्यास जबाबदारी कोणाची, हा प्रश्न आता पुढे येतो आहे.
स्थानिक पर्यावरणप्रेमी आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी या प्रकरणी प्रशासनाचे लक्ष वेधले असून तातडीने या भरावाची चौकशी करावी अशी मागणी केली आहे. नदीच्या प्रवाहात अडथळा आणणे हे केवळ पर्यावरणीय कायद्यांचे उल्लंघन नसून नागरिकांच्या सुरक्षिततेशी खेळ करण्यासारखे आहे. दरवर्षी राज्यात पूरामुळे हजारो लोकांना स्थलांतर करावे लागते आणि कोट्यवधींचे नुकसान होते. अशा पार्श्वभूमीवर नदीपात्रात जाणीवपूर्वक भराव टाकणे हे गंभीर दुर्लक्ष ठरते.
पूरस्थिती निर्माण झाल्यास केवळ शेतकऱ्यांचेच नव्हे तर गावातील नागरिकांचे जीवनमान धोक्यात येऊ शकते. पाणी घरांमध्ये घुसल्यास आरोग्यविषयक समस्या, साथीचे आजार आणि स्थलांतर अशा अनेक अडचणी उभ्या राहतात. त्यामुळे प्रशासनाने आणि संबंधित महामार्ग प्राधिकरणाने तातडीने हस्तक्षेप करून नदीचा नैसर्गिक प्रवाह पुन्हा सुरळीत करण्याचे उपाय केले पाहिजेत.
आजच्या घडीला विकासकामे आवश्यक असली तरी ती पर्यावरणाला धक्का न लावता करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. अन्यथा विकासाऐवजी विनाशाच्या मार्गावर समाजाला ढकलले जाईल. त्यामुळे पूर्णा नदीतील भराव तात्काळ काढून टाकून शास्त्रशुद्ध पद्धतीने पूल बांधकाम सुरू करण्याची मागणी स्थानिक नागरिक आणि पर्यावरणप्रेमी सातत्याने करत आहेत. या प्रकरणाकडे प्रशासन गांभीर्याने पाहील का, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
