हॉकीचे जादूगार मेजर ध्यानचंद : हिटलरची ऑफर नाकारून भारताचा मान वाढवणारे महानायक
हॉकीचे जादूगार मेजर ध्यानचंद : हिटलरची ऑफर नाकारून भारताचा मान वाढवणारे महानायक
हॉकीचे जादूगार मेजर ध्यानचंद यांच्या जयंतीनिमित्त स्मरण. त्यांनी १९३६ च्या ऑलिम्पिकमध्ये हिटलरची नोकरीची ऑफर नाकारून भारताचा मान उंचावला.
सायली मेमाणे
पुणे २९ ऑगस्ट २०२५ : मेजर ध्यानचंद हे नाव उच्चारले की भारतीय क्रीडाजगतातील सुवर्णपाने आपोआप डोळ्यासमोर उभे राहतात. ‘हॉकीचे जादूगार’ म्हणून ओळखले जाणारे ध्यानचंद यांचा जन्म २९ ऑगस्ट १९०५ रोजी झाला. त्यांच्या जन्मदिनी म्हणजेच २९ ऑगस्ट रोजी भारतात राष्ट्रीय क्रीडा दिन साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ त्यांच्या स्मृतीला अभिवादन करण्यापुरता नसून क्रीडा संस्कृतीला प्रोत्साहन देण्याचाही आहे.
ध्यानचंद यांचे हॉकीमधील योगदान अविस्मरणीय आहे. त्यांच्या अप्रतिम कौशल्यामुळे आणि नेमकेपणामुळे भारताने तीन वेळा ऑलिम्पिक सुवर्णपदके पटकावली – १९२८ (ऍम्स्टरडॅम), १९३२ (लॉस एंजेलिस) आणि १९३६ (बर्लिन). त्या काळात भारतीय संघ जवळपास अजिंक्य मानला जात होता. चेंडूवर जादूई ताबा आणि गोल करण्याची अचूक शैली यामुळेच त्यांना ‘हॉकीचा जादूगार’ अशी उपाधी मिळाली.
१९३६ च्या बर्लिन ऑलिम्पिकमध्ये भारताने जर्मनीला पराभूत करून सुवर्णपदक जिंकले. या सामन्याला हिटलर स्वतः उपस्थित होता. ध्यानचंद यांच्या खेळाने प्रभावित होऊन हिटलरने त्यांना जर्मन सैन्यात उच्च पद आणि आकर्षक नोकरीची ऑफर दिली होती. परंतु, ध्यानचंद यांनी ती ऑफर नाकारली. आपल्या देशाशी निष्ठा आणि क्रीडेप्रती असलेली बांधिलकी यामुळे त्यांनी भारताचाच मान उंचावला. ही घटना आजही त्यांच्या धैर्याची आणि देशभक्तीची साक्ष देते.
ध्यानचंद यांनी आपल्या कारकिर्दीत ४०० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय गोल केले. त्यांच्या खेळाचा प्रभाव इतका मोठा होता की, अनेक देशांत त्यांना पाहण्यासाठी प्रेक्षकांची गर्दी व्हायची. त्यांच्या खेळामुळे भारतीय हॉकीची सुवर्णयुगाची पायाभरणी झाली.
आज राष्ट्रीय क्रीडा दिनाच्या निमित्ताने संपूर्ण देश त्यांना स्मरतो. त्यांच्या स्मृतीतून प्रत्येक भारतीय खेळाडूला प्रेरणा मिळते. आजही क्रीडा क्षेत्रात मेहनत, शिस्त आणि देशभक्ती या मूल्यांचे प्रतीक म्हणून मेजर ध्यानचंद यांचे नाव आदराने घेतले जाते.
