Consumer Rights: ट्रेन उशिरा आल्याने विमान चुकले, रेल्वेला 69 हजारांची भरपाई जाणून घ्या प्रवाशांचे हक्क

राजस्थानमधील ग्राहक न्यायालयाने ट्रेन उशिरा धावल्यामुळे नुकसान झालेल्या दाम्पत्याला 69 हजार रुपयांची भरपाई देण्याचे आदेश भारतीय रेल्वेला दिले. प्रवाशांचे ग्राहक हक्क आणि नुकसानभरपाईचे नियम जाणून घ्या.

पुणे ०४ जून २०२६ :भारतीय रेल्वेने दररोज लाखो प्रवाशांची वाहतूक केली तरी अनेकदा ट्रेन उशिरा धावण्याच्या तक्रारी समोर येतात. मात्र ट्रेनच्या विलंबामुळे प्रवाशांचे आर्थिक नुकसान झाल्यास त्यांना न्याय मिळू शकतो, हे राजस्थानमधील एका महत्त्वाच्या ग्राहक न्यायालयाच्या निर्णयातून पुन्हा स्पष्ट झाले आहे. ट्रेन उशिरा आल्यामुळे विमान चुकलेल्या एका दाम्पत्याला ग्राहक न्यायालयाने तब्बल 69 हजार रुपयांची भरपाई देण्याचे आदेश भारतीय रेल्वेला दिले आहेत.

कोटा येथील अनिल राणा आणि अनिता राणा यांनी डिसेंबर 2017 मध्ये केरळला जाण्याचा प्रवास नियोजित केला होता. त्यांनी दिल्लीहून तिरुवनंतपुरमसाठी विमानाचे तिकीट आरक्षित केले होते. दिल्लीपर्यंत पोहोचण्यासाठी त्यांनी राजधानी एक्सप्रेसचे तिकीट काढले होते. नियोजनानुसार ट्रेन दुपारी 12.40 वाजता हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानकावर पोहोचणे अपेक्षित होते. मात्र ट्रेन चार तासांहून अधिक उशिरा धावल्याने ती सायंकाळी 4.50 वाजता दिल्लीत पोहोचली.

या विलंबामुळे दाम्पत्याचे विमान चुकले. परिणामी त्यांना नव्याने विमान तिकीट काढावे लागले तसेच दिल्लीत हॉटेलमध्ये मुक्काम करण्याचा अतिरिक्त खर्चही सहन करावा लागला. आर्थिक नुकसानासोबतच मानसिक आणि शारीरिक त्रास झाल्याचा दावा त्यांनी ग्राहक न्यायालयात केला.

प्रकरणाची सुनावणी झाल्यानंतर ग्राहक मंचाने रेल्वे प्रशासनाच्या सेवेत त्रुटी असल्याचे मान्य केले. न्यायालयाने रेल्वेला एकूण 69 हजार रुपयांची भरपाई देण्याचे आदेश दिले. यामध्ये विमान तिकीट नुकसान म्हणून 39,001 रुपये, मानसिक त्रासासाठी 20,000 रुपये, हॉटेल खर्चासाठी 5,000 रुपये आणि न्यायालयीन खर्चासाठी 5,000 रुपये देण्याचे निर्देश देण्यात आले.

हा निर्णय प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे. कारण अनेकदा ट्रेन उशिरा आल्यामुळे कनेक्टिंग फ्लाइट, बस किंवा इतर प्रवासाचे नियोजन बिघडते. अशा परिस्थितीत प्रवाशांना मोठे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागते. ग्राहक संरक्षण कायद्यानुसार, जर सेवा पुरवणाऱ्या संस्थेच्या निष्काळजीपणामुळे ग्राहकाचे नुकसान झाले असेल तर संबंधित ग्राहकाला नुकसानभरपाई मागण्याचा अधिकार आहे.

भारतामध्ये ट्रेन उशिरा धावल्यास थेट तिकीट परताव्याची व्यापक व्यवस्था नसली तरी विशिष्ट परिस्थितीत ग्राहक न्यायालयात दाद मागता येते. विशेषतः रेल्वेच्या हलगर्जीपणामुळे सिद्ध होणारे आर्थिक नुकसान, अतिरिक्त खर्च किंवा मानसिक त्रास यासाठी दावा दाखल करता येऊ शकतो.

युरोपसह अनेक देशांमध्ये ट्रेन उशिरा आल्यास प्रवाशांना थेट भरपाई दिली जाते. अनेक युरोपीय रेल्वे कंपन्या 60 मिनिटांपेक्षा जास्त विलंब झाल्यास तिकीट किमतीच्या 25 टक्के आणि 120 मिनिटांपेक्षा जास्त विलंब झाल्यास 50 टक्के परतावा देतात. त्यामुळे प्रवासी हक्कांच्या बाबतीत जागरूकता वाढत आहे.

या प्रकरणामुळे भारतीय प्रवाशांनाही आपल्या हक्कांची जाणीव झाली आहे. ट्रेनच्या विलंबामुळे मोठे आर्थिक नुकसान झाल्यास संबंधित पुरावे जतन करून ग्राहक मंच किंवा न्यायालयात तक्रार दाखल करता येते. योग्य कागदपत्रे आणि पुरावे असल्यास नुकसानभरपाई मिळण्याची शक्यता वाढते.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts