Gig Workers Heatwave : ४५ अंश तापमानात डिलिव्हरी! IIT दिल्लीच्या अहवालानंतर गिग वर्कर्सच्या कामाच्या तासांवर प्रश्नचिन्ह

IIT दिल्लीच्या अभ्यासात भीषण उष्णतेत काम करणाऱ्या गिग वर्कर्सच्या आरोग्याविषयी गंभीर चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. ४५ अंश तापमानात डिलिव्हरी करणाऱ्या कामगारांच्या कामाच्या तासांमध्ये कपात होणार का, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.

पुणे २६ मे २०२६ : देशातील अनेक राज्यांमध्ये सध्या उष्णतेची तीव्र लाट पाहायला मिळत आहे. काही भागांमध्ये तापमान ४५ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेले असून नागरिकांना दुपारच्या वेळेत घराबाहेर पडणेही कठीण झाले आहे. मात्र अशा परिस्थितीतही हजारो गिग वर्कर्स दिवसभर रस्त्यावर काम करत आहेत. ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी, पार्सल सेवा आणि कॅब सेवा पुरवणारे हे कामगार प्रचंड उष्णतेत तासन्तास काम करत असल्याने त्यांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होत असल्याची चिंता आता समोर येत आहे.

Indian Institute of Technology Delhi म्हणजेच IIT दिल्लीच्या एका अभ्यासात गिग वर्कर्सना उष्णतेमुळे मोठ्या आरोग्यधोक्याचा सामना करावा लागत असल्याचा खुलासा करण्यात आला आहे. अभ्यासानुसार, उष्माघात, डिहायड्रेशन, थकवा आणि रक्तदाबासारख्या समस्यांचा धोका या कामगारांमध्ये झपाट्याने वाढत आहे. विशेषतः डिलिव्हरी वेळेच्या दबावामुळे कामगारांना उन्हातही सतत धावपळ करावी लागत असल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले आहे.

गेल्या काही वर्षांत ऑनलाइन डिलिव्हरी सेवांची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. ग्राहकांना १० ते १५ मिनिटांत डिलिव्हरी देण्याच्या स्पर्धेमुळे गिग वर्कर्सवर कामाचा ताण अधिक वाढला आहे. अनेक वेळा डिलिव्हरी पूर्ण करण्यासाठी कामगारांना विश्रांती न घेता सलग अनेक तास बाहेर राहावे लागते. उष्णतेच्या लाटेदरम्यान ही परिस्थिती अधिक धोकादायक बनत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

अभ्यासात असेही नमूद करण्यात आले आहे की, बहुतांश गिग वर्कर्सकडे पुरेशी आरोग्य सुरक्षा, विमा किंवा उष्णतेपासून संरक्षणासाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध नसतात. अनेक कामगारांकडे पिण्याचे पाणी, विश्रांतीची जागा किंवा योग्य सुरक्षात्मक साधनेही नसतात. त्यामुळे सरकार आणि संबंधित कंपन्यांनी तातडीने उपाययोजना करण्याची गरज असल्याचे अहवालात सांगण्यात आले आहे.

या पार्श्वभूमीवर गिग वर्कर्सच्या कामाच्या तासांमध्ये कपात करण्याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. उष्णतेच्या तीव्र वेळेत डिलिव्हरी सेवा मर्यादित करणे, कामगारांना अतिरिक्त विश्रांती देणे आणि सुरक्षितता नियम लागू करणे, अशा मागण्या कामगार संघटनांकडून केल्या जात आहेत. काही राज्यांमध्ये बांधकाम आणि मैदानी कामांवर दुपारच्या वेळेत निर्बंध घालण्यात आले आहेत. त्यामुळे गिग इकॉनॉमी क्षेत्रासाठीही अशाच प्रकारचे नियम लागू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, हवामान बदलामुळे भविष्यात उष्णतेच्या लाटा अधिक तीव्र होऊ शकतात. त्यामुळे गिग वर्कर्ससारख्या मैदानी क्षेत्रात काम करणाऱ्या लाखो कामगारांच्या सुरक्षिततेसाठी दीर्घकालीन धोरण तयार करण्याची गरज आहे. कंपन्यांनीही केवळ जलद डिलिव्हरीवर भर न देता कामगारांच्या आरोग्य आणि सुरक्षिततेला प्राधान्य द्यावे, अशी मागणी जोर धरत आहे.

दरम्यान, सोशल मीडियावरही या विषयावर मोठ्या प्रमाणात चर्चा सुरू झाली असून, “१० मिनिटांत डिलिव्हरी” या संकल्पनेवर अनेकांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. ग्राहकांच्या सोयीसोबतच कामगारांच्या आरोग्याचा विचार करणे तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts