Heatwave Alert: पुणे-मुंबईसह राज्यात तापमान 40°C पार; उष्माघात टाळण्यासाठी काय करावे-काय टाळावे?
Heatwave Alert: पुणे-मुंबईसह राज्यात तापमान 40°C पार; उष्माघात टाळण्यासाठी काय करावे-काय टाळावे?
महाराष्ट्रात तापमान 40 अंशांच्या पुढे; उष्माघाताचा धोका वाढला. उष्माघाताची लक्षणे, प्रथमोपचार आणि उन्हापासून बचावासाठी काय करावे आणि काय करू नये याची सविस्तर माहिती.
पुणे ११ मार्च २०२६ :Heatwave Alert: पुणे-मुंबईसह राज्यात तापमान 40°C पार; उष्माघातापासून बचावासाठी जाणून घ्या महत्त्वाच्या सूचना
राज्यात उन्हाचा तडाखा दिवसेंदिवस वाढत असून अनेक भागांमध्ये तापमानाचा पारा 40 अंशांच्या पुढे गेला आहे. पुणे, मुंबईसह राज्यातील अनेक शहरांमध्ये उष्णतेची लाट जाणवत असल्याने नागरिकांच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढली आहे. कडक उन्हामुळे उष्माघात (Heatstroke) होण्याचा धोका वाढत असून आरोग्य विभागाने नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.
उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होणे, चक्कर येणे, मळमळ, थकवा आणि डोकेदुखी यासारख्या तक्रारी वाढतात. काही वेळा परिस्थिती गंभीर झाल्यास उष्माघात होऊ शकतो. त्यामुळे उष्णतेच्या काळात योग्य काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
उष्णतेचा शरीरावर होणारा परिणाम
मानवी शरीराचे सामान्य तापमान 36.4°C ते 37.2°C दरम्यान असते. मात्र बाहेरील तापमान खूप वाढल्यास शरीरावर त्याचा परिणाम होऊ लागतो. सुरुवातीला घामोळ्या, हात-पाय सुजणे किंवा स्नायूंमध्ये पेटके येणे अशी सौम्य लक्षणे दिसतात. पण परिस्थिती गंभीर झाल्यास गोंधळल्यासारखे वाटणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा हृदय व किडनीसारख्या अवयवांवर ताण येण्याची शक्यता असते.
उष्माघाताची प्रमुख लक्षणे
प्रौढांमध्ये डोकेदुखी, उलट्या, जास्त घाम येणे, अशक्तपणा आणि बेशुद्ध पडणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. काही वेळा शरीराचे तापमान 40°C पर्यंत वाढते आणि त्वचा लाल व कोरडी होते. तसेच नाडी अनियमित होणे, गोंधळ निर्माण होणे किंवा फिट्स येण्याची शक्यता असते.
मुलांमध्ये आहार घेण्यास नकार देणे, अति चिडचिड, लघवीचे प्रमाण कमी होणे, तोंड कोरडे पडणे किंवा डोळे खोल गेलेले दिसणे ही लक्षणे दिसू शकतात. याशिवाय चक्कर येणे, मूर्च्छा येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे ही लक्षणेही दिसतात.
उष्माघात झाल्यास काय करावे? (प्रथमोपचार)
उष्माघात झालेल्या व्यक्तीला त्वरित सावलीत किंवा थंड ठिकाणी नेणे आवश्यक आहे. शरीरावर थंड पाणी टाकणे किंवा ओल्या कापडाच्या पट्ट्या ठेवणे फायदेशीर ठरते. पंख्याचा वापर करून हवा देणेही गरजेचे आहे. व्यक्ती शुद्धीवर असल्यास पाणी, लिंबूपाणी किंवा पन्हे देऊ शकता. मात्र व्यक्ती बेशुद्ध असल्यास काहीही पाजू नये. स्थिती गंभीर असल्यास तात्काळ 108 किंवा 102 या आपत्कालीन क्रमांकांवर संपर्क साधावा.
उष्माघातापासून बचावासाठी काय करावे?
उन्हाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तहान लागली नसली तरी वारंवार पाणी पिणे आवश्यक आहे. ओआरएस, ताक, लस्सी, लिंबूपाणी किंवा कैरीचे पन्हे यांसारखी पेये घेणे फायदेशीर ठरते. आहारात हलके व ताजे अन्न तसेच टरबूज, खरबूज, काकडी, संत्री यांसारखी फळे समाविष्ट करावीत.
बाहेर जाताना पातळ, सैल आणि फिकट रंगाचे सुती कपडे घालावेत. छत्री, टोपी किंवा स्कार्फचा वापर करून सूर्यप्रकाशापासून संरक्षण करावे. शक्यतो कष्टाची कामे सकाळी किंवा संध्याकाळी थंड वेळेत करावीत.
काय करू नये?
दुपारी 12 ते 3 या वेळेत शक्यतो बाहेर जाणे टाळावे. मद्यपान, जास्त चहा-कॉफी किंवा साखरयुक्त शीतपेये टाळावीत, कारण यामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होते. तिखट, मसालेदार आणि शिळे अन्न टाळावे. तसेच पार्क केलेल्या वाहनात लहान मुले किंवा पाळीव प्राणी एकटे सोडू नयेत.
विशेष काळजी आवश्यक
लहान मुले, गर्भवती महिला, वृद्ध नागरिक, घराबाहेर काम करणारे मजूर आणि हृदयरोगी यांनी उन्हाळ्यात विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.
जिल्हा शल्य चिकित्सक डॉ. नागनाथ यमपल्ले यांनी सांगितले की, उन्हाळ्यात बाहेर जाताना पिण्याचे पाणी सोबत ठेवावे, शरीर हायड्रेट ठेवावे आणि पातळ सुती कपडे वापरावेत. सूर्यप्रकाशाचा थेट संपर्क टाळण्यासाठी छत्री किंवा टोपीचा वापर करावा.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
