वैश्विक हिंदीला कोणताही धोका नाही; हिंदीतर तरुणांना सन्मानित करताना अतिथींनी व्यक्त केलेले महत्त्वाचे विचार
हिंदीला कोणताही धोका नाही; हिंदीतर तरुणांना सन्मानित करताना अतिथींनी व्यक्त केलेले महत्त्वाचे विचार
वैश्विक हिंदी परिवारतर्फे आयोजित राज्यस्तरीय ऑनलाइन हिंदी स्पर्धेत 5097 हिंदीतर तरुणांचा सहभाग. पुण्यात झालेल्या सन्मान सोहळ्यात अतिथींनी सांगितले—हिंदीला कोणताही धोका नाही; तरुण पिढीच हिंदीचे भविष्य आहे.
सायली मेमाणे
११ नोव्हेंबर २०२५ : हिंदी भाषेबाबत वारंवार धोका असल्याची चर्चा होते, परंतु तज्ज्ञांचे मत स्पष्ट आहे की हिंदीला कुठल्याही प्रकारचा धोका नाही. पुण्यात आयोजित करण्यात आलेल्या एका सन्मान समारंभात महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व पाठ्यक्रम संशोधन मंडळ, पुणे यांच्या हिंदी विषयाच्या विशेषाधिकारी आणि विद्या विभागाच्या समन्वयक अलका पोतदार यांनी सांगितले की हिंदी ही भारताची संपर्क भाषा आहे, आणि परदेशात तर भारतीय आपल्या प्रांतीय ओळखीवर मात करून हिंदीच्या माध्यमातूनच एकमेकांशी जोडले जातात. वैश्विक हिंदी परिवार (महाराष्ट्र) तर्फे हिंदीतर प्रांतातील युवांसाठी आयोजित ऑनलाइन हिंदी स्पर्धेतील विजेत्यांना सन्मानित करण्यासाठी हा कार्यक्रम शुक्रवार पेठ येथील महाराष्ट्र राष्ट्रभाषा प्रचार समितीच्या कार्यालयात पार पडला.
राजभाषा विभागाच्या सुवर्ण जयंतीनिमित्त आणि हिंदी दिवस 2025 च्या पार्श्वभूमीवर ही स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती. 70 हून अधिक देशांतील साहित्यिक, विचारवंत आणि भाषाकर्मी जोडणाऱ्या वैश्विक हिंदी परिवाराने ही स्पर्धा ‘केंद्रीय हिंदी संस्थान’, ‘दक्षिण भारत हिंदी प्रचार सभा’ आणि ‘भारतीय भाषा मंच’ यांच्या संयुक्त सहयोगातून आयोजित केली. 18 ते 25 वर्ष वयोगटातील एकूण 5097 विद्यार्थ्यांनी यात सहभाग घेतला, ज्यात महाराष्ट्रातील 910 विद्यार्थी सहभागी झाले. महाराष्ट्रातील विजेत्यांचा सत्कार भारत आयात-निर्यात (इंडिया एक्झिम) बँक, मुंबई यांच्या सहकार्याने करण्यात आला. पुण्यातील सात विद्यार्थी विजेत्यांमध्ये होते, तर नागपूरमधील एका विजेत्यासाठी स्वतंत्र कार्यक्रम नियोजित करण्यात आला आहे.
समारंभादरम्यान अलका पोतदार यांनी बालभारतीकडून तयार केल्या जाणाऱ्या पाठ्यपुस्तकांच्या निर्मिती प्रक्रियेविषयी विद्यार्थ्यांना माहिती दिली. वैश्विक हिंदी परिवाराचे अध्यक्ष अनिल जोशी यांच्या संकल्पनेनुसार, या स्पर्धेचा उद्देश हिंदीतर भाषिक तरुणांमध्ये हिंदीविषयी आत्मीयता आणि भारताच्या सांस्कृतिक नात्याची जाणीव दृढ करणे हा होता. पहिल्या क्रमांकाच्या पाच विद्यार्थ्यांना 2500 रुपये, दुसऱ्या क्रमांकाच्या सहा विद्यार्थ्यांना 1500 रुपये आणि तिसऱ्या क्रमांकाच्या बारा विद्यार्थ्यांना 1000 रुपयांचे बक्षीस प्रदान करण्यात आले.
समारंभाचे मुख्य अतिथी 95 वर्षीय वरिष्ठ हिंदी सेवक जयराम फगरे यांनी भूतकाळातील अनुभव सांगत भविष्यासंदर्भात आशावाद व्यक्त केला. त्यांनी नमूद केले की इतके तरुण हिंदीकडे आकृष्ट होत असताना भाषेच्या प्रगतीबाबत चिंता करण्याचे कारण नाही. मुंबईहून आलेले डॉ. रमेश यादव यांनी वैश्विक हिंदी परिवाराची स्थापना आणि प्रवास याविषयी माहिती देत तरुणांना हिंदीशी सतत जोडून राहण्याचे प्रोत्साहन दिले. तसेच विशिष्ट अतिथी डॉ. सुनील देवधर आणि बंडोपंत पाटील यांनीही विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शन केले.
पहिल्या सत्रात विजेत्यांचा सत्कार करण्यात आला. पुण्याच्या कांचन शेलके व समृद्धी भालवणकर, लातूरच्या सानिया मुल्ला आणि ऑनलाइन सन्मानित निधी कोरे यांनी शत-प्रतिशत गुण मिळवले. जय भरणे यांचा नागपूरमध्ये होणाऱ्या कार्यक्रमात सन्मान केला जाणार आहे. दुसऱ्या क्रमांकावर अंजली पाटील, संस्कृती महाले आणि यासीन राशिद राहिले. तिसऱ्या क्रमांकावर साईम शेख, रेशमा यादव आणि निमेश कुमार यांना सन्मानित करण्यात आले. पुण्यातील सर्व सहभागी विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्रे देऊन प्रोत्साहित करण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या भागात काव्यसंध्येचे आयोजन करण्यात आले. तरुणांसह शहरातील अनेक कवी—डॉ. अलका अग्रवाल, प्रेरणा उबाळे, हितेश व्यास, सत्येंद्र सिंह, सुनील जोशी, प्रशांत कांबळे, विद्या सराफ, शुभांगी गुरवे आणि इतर—यांनी काव्यवाचन केले. दोन सत्रांत संपन्न झालेल्या या कार्यक्रमाचे संयोजन उत्कृष्टरीत्या करण्यात आले आणि शेवटी आभारप्रदर्शनाने कार्यक्रमाचा समारोप झाला.
