कोथरूड कचरा डेपो संकट: पुण्यातील निकृष्ट कचरा व्यवस्थापनामुळे नागरिक त्रस्त
पुण्यातील कोथरूड कचरा डेपोमध्ये तब्बल २ ते ३ हजार टन कचरा साठल्याने आरोग्यधोके आणि नागरिकांना प्रचंड त्रास.
पुण्यातील कोथरूड कचरा डेपोमध्ये तब्बल २ ते ३ हजार टन कचरा साठल्याने आरोग्यधोके आणि नागरिकांना प्रचंड त्रास. गणेशोत्सव व नवरात्रीपूर्वी योग्य कचरा व्यवस्थापनाची कार्यकर्त्यांची मागणी.
सायली मेमाणे
पुणे ५ सप्टेंबर २०२५ : पुण्यातील प्रमुख निवासी आणि सांस्कृतिक केंद्र असलेल्या कोथरूड परिसरावर सध्या गंभीर कचरा व्यवस्थापन संकट कोसळले आहे. कोथरूडमधील कचरा डेपोमध्ये गेल्या महिनाभरापासून तब्बल २ ते ३ हजार टन न उचललेला व न विघटित केलेला कचरा साठून राहिला आहे. स्थानिक नागरिकांच्या मते, कचरा संकलन, वर्गीकरण आणि विल्हेवाट यासाठी कोणतीही योग्य यंत्रणा कार्यरत नसल्याने आरोग्य व पर्यावरणाशी संबंधित चिंता अधिक वाढल्या आहेत.
सध्या सुरू असलेल्या गणेशोत्सव काळात घरगुती आणि सणासुदीच्या कचऱ्याचे प्रमाण झपाट्याने वाढल्याने समस्या अधिकच बिकट झाली आहे. येणाऱ्या नवरात्रोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची भीती व्यक्त होत आहे. डेपोमध्ये साठून राहिलेला कचरा केवळ असह्य दुर्गंधी पसरवत नाही, तर माशा, डास आणि इतर कीटकांचा प्रादुर्भावही वाढवत आहे. त्यामुळे नागरिकांमध्ये श्वसनाचे त्रास, त्वचारोग आणि इतर आरोग्य समस्या वाढल्या आहेत.
ही परिस्थिती आणखी धोकादायक ठरत आहे कारण हा कचरा डेपो कोथरूड हॉस्पिटलच्या अगदी जवळ आहे. रुग्ण आणि आरोग्यसेवा देणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना दुर्गंधी आणि संसर्गाचा धोका यामुळे प्रचंड हाल सहन करावे लागत आहेत. नागरिकांनी प्रशासनाच्या निष्क्रियतेबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त केली असून, वाढत्या शहरात आरोग्य व स्वच्छतेला प्राधान्य दिले गेले पाहिजे अशी मागणी केली आहे.
सामाजिक कार्यकर्ते किरण रामचंद्र आढागळे यांनी महापालिकेकडे तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी केली आहे. “झिरो गार्बेज” मोहिमेनुसार त्वरित कचरा उचलून डेपो परिसर स्वच्छ करण्यात यावा, असे ते म्हणाले. तसेच कचरा व्यवस्थापनासाठी नेमलेल्या ठेकेदारांवर कडक नियंत्रण ठेवण्याची आणि आवश्यक गाड्या वाढवून नियोजनबद्ध पद्धतीने कामकाज करण्याची मागणी त्यांनी केली.
कोथरूडमधील नागरिकांच्या मते, कचरा व्यवस्थापन धोरणांची अंमलबजावणी ढिसाळ राहणे, ठेकेदारांची निष्काळजीपणा आणि प्रशासनाची जबाबदारीची कमतरता यामुळे समस्या गंभीर स्वरूप धारण करत आहे. विशेषतः मोठ्या सणांच्या काळात कचऱ्याचे प्रमाण वाढणार हे गृहित धरून प्रशासनाने आगाऊ नियोजन करणे अपेक्षित आहे. परंतु नियमित घरगुती कचऱ्याचे व्यवस्थापन सुद्धा करण्यात अपयश आले असून, यामुळे हजारो नागरिकांना त्रास सहन करावा लागत आहे.
कोथरूडमधील हा कचरा संकट केवळ स्थानिक समस्या नसून, पुणे शहराला भेडसावणाऱ्या नागरी नियोजन, लोकसंख्या वाढ आणि पायाभूत सुविधा व्यवस्थापनातील त्रुटींचे प्रतीक आहे. देशातील सर्वाधिक वेगाने वाढणाऱ्या शहरांपैकी एक असूनही, पुणे वारंवार कचरा संकलन, वर्गीकरण आणि विल्हेवाट या बाबतीत अपयशी ठरत आहे. त्यामुळे कचरा व्यवस्थापन नियमांचे काटेकोर पालन, ठेकेदारांकडून जबाबदारी निश्चित करणे आणि नागरिकांच्या सहकार्याने स्वच्छतेकडे लक्ष देणे ही काळाची गरज आहे.
गणेशोत्सव सुरू असून नवरात्र जवळ येत असल्याने कोथरूडमध्ये तातडीच्या व शाश्वत कचरा व्यवस्थापन उपाययोजनांची मागणी जोर धरत आहे. तोवर मात्र नागरिकांना प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाचा फटका सहन करावा लागत असून आरोग्य, स्वच्छता आणि दैनंदिन जीवन गंभीरपणे बाधित होत आहे. येत्या काही दिवसांत महापालिकेची कृती ही समस्या मिटवते की आरोग्य आणीबाणीच्या संकटात बदलते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
