Operation TARA: ताडोबाची ‘तारा’ सह्याद्रीच्या जंगलात! मादी वाघीण T7-S2 चे यशस्वी सॉफ्ट रिलिज
Operation TARA: ताडोबाची ‘तारा’ सह्याद्रीच्या जंगलात! मादी वाघीण T7-S2 चे यशस्वी सॉफ्ट रिलिज
ताडोबातून आणलेली मादी वाघीण T7-S2 आज सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात सॉफ्ट रिलिज; WII वैज्ञानिक, NTCA आणि वन विभागाच्या संयुक्त प्रयत्नांना मोठे यश.
पुणे 10 डिसेंबर २०२५ : सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पातील वाघ पुनर्स्थापन मोहिमेला ‘ऑपरेशन तारा’ अंतर्गत आज आणखी एक मोठे यश मिळाले आहे. ताडोबा–अंधारी व्याघ्र प्रकल्पातून स्थानांतरित करण्यात आलेली दोन वर्षांची मादी वाघीण T7-S2 हिला चांदोली राष्ट्रीय उद्यानातील सोनारली येथील अनुकूलन कुंपणात सुरक्षितपणे सॉफ्ट रिलिज करण्यात आले. सह्याद्रीतील वाघ संवर्धनाला नवचैतन्य देणारा हा महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे. ८ डिसेंबर रोजी ताडोबाच्या कोलारा कोअर रेंजमधून या तरुण वाघीणीला पकडण्यात आले होते.
वाघीणीला ताब्यात घेतल्यानंतर तिची सखोल वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली. रॅपिड रेस्क्यू टीमचे पशुवैद्य डॉ. रविकांत खोब्रागडे यांनी केलेल्या तपासणीत T7-S2 पूर्णतः तंदुरुस्त असल्याचे स्पष्ट झाले. चांगले आरोग्य, ऊर्जस्वल हालचाल आणि नैसर्गिक वर्तन आढळल्याने स्थानांतर प्रक्रिया सुरळीत पार पडली.
अनुकूलन कुंपणातील सॉफ्ट रिलिज प्रक्रियेमध्ये वाघीणीला नव्या अधिवासातील भूप्रदेश, भक्ष्यप्रजाती आणि वातावरणाशी हळूहळू जुळवून घेण्याची संधी दिली जाते. ही पद्धत सुरक्षितता वाढवते आणि मुक्त जंगलात सोडण्यापूर्वी वाघीणीला स्थिरता प्राप्त होण्यास मदत करते, असे वन विभागाचे म्हणणे आहे. या प्रक्रियेवर भारतीय वन्यजीव संस्थेचे (WII) वैज्ञानिक मार्गदर्शन लाभले असून ज्येष्ठ वैज्ञानिक डॉ. के. रमेश आणि फील्ड बायोलॉजिस्ट आकाश पाटील वाघीणीच्या वर्तनावर सतत लक्ष ठेवून आहेत. राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTCA) देखील या मोहिमेवर बारीक नजर ठेवत आहे.
वाघीणीची पकड, तिची वाहतूक आणि सॉफ्ट रिलिजची अंमलबजावणी ताडोबा–अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या रॅपिड रेस्क्यू टीम आणि सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाच्या क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांनी अत्यंत कौशल्याने पार पाडली. संपूर्ण मोहिमेचे नियोजन मुख्य वनसंरक्षक (वन्यजीव) डॉ. जितेंद्र रामगांवकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली झाले. ताडोबाचे क्षेत्र संचालक डॉ. प्रभुनाथ शुक्ला यांनी सांगितले की, “T7-S2 ही तरुण, सशक्त आणि नैसर्गिकरीत्या भ्रमणशील मादी आहे. तिच्या पुनर्स्थापनामुळे सह्याद्रीतील वाघ संवर्धनाला नवी ऊर्जा मिळेल.”
सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाचे क्षेत्र संचालक तुषार चव्हाण यांनी सांगितले की, चांदोली परिसरात T7-S2 साठी पुरेशा भक्ष्यप्रजाती, सुरक्षित अधिवास आणि निरीक्षणाच्या अत्याधुनिक सुविधा उपलब्ध आहेत. “ती उत्तम आरोग्यदर्शक आहे आणि तिच्या सततच्या देखरेखीसाठी आमचे पथक सज्ज आहे,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
मुख्य वन्यजीव प्रतिपाल एम. श्रीनिवास रेड्डी यांनी सांगितले की, “दोन्ही व्याघ्र प्रकल्पांच्या समन्वयामुळे महाराष्ट्रातील वाघ संवर्धन प्रयत्नांना मोठे बळ मिळत आहे. ही पुनर्स्थापन मोहीम आमच्या क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांच्या कौशल्याचे आणि योग्य नियोजनाचे उत्तम उदाहरण आहे.”
‘ऑपरेशन तारा’ अंतर्गत T7-S2 ही सह्याद्रीत पुनर्स्थापित होणारी दुसरी मादी वाघीण आहे. त्यामुळे सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात वाघांच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी महत्त्वाची भर पडणार असून पर्यावरण आणि जैवविविधतेच्या दृष्टीने हा मोठा दिलासा मानला जात आहे. सह्याद्रीच्या कुशीत ही ‘तारा’ दीर्घकाळ सुरक्षितपणे स्थिर व्हावी, अशी सर्व पर्यावरणप्रेमींची अपेक्षा आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
