Pune Municipal Elections: प्रारूप मतदारयादीत मोठी पळवापळवी; तीन लाख मतदारांवर अनिश्चिततेचे सावट

पुणे महानगरपालिकेच्या प्रभागनिहाय प्रारूप मतदारयादीत मोठी पळवापळवी उघड. ५२ हरकती नोंद, अनेक मतदारांची नावे भौगोलिक सीमा ओलांडून इतर प्रभागात. आगामी निवडणुकीत तीन लाख मतदारांवर अनिश्चितता.

सायली मेमाणे

पुणे २२ नोव्हेंबर २०२५ : पुणे महानगरपालिकेच्या आगामी निवडणुकांची तयारी वेग घेऊ लागली आहे. प्रशासनाने नुकतीच प्रभागनिहाय प्रारूप मतदारयादी जाहीर केली; मात्र या यादीत गंभीर विसंगती समोर आल्याने राजकीय वातावरण तापले आहे. प्रारूप यादीत अनेक मतदारांची नावे चुकीच्या प्रभागात समाविष्ट झाल्याचे स्पष्ट झाले असून मोठ्या प्रमाणावर ‘पळवापळवी’ झाल्याची चर्चा सुरू आहे. शहरातील विविध प्रभागातून आतापर्यंत तब्बल ५२ हरकती नोंद झाल्या आहेत.

या विसंगतींपैकी सर्वात गंभीर बाब म्हणजे काही मतदारांची नावे त्यांच्या प्रभागाच्या भौगोलिक सीमाही ओलांडून पूर्णपणे वेगळ्या प्रभागात टाकण्यात आली आहेत. उदाहरणार्थ, काही गृहनिर्माण सोसायट्यांमधील मतदारांचे संपूर्ण लिस्टच दुसऱ्या क्षेत्रात हलवण्यात आल्याचे स्थानिक प्रतिनिधी सांगत आहेत. मतदारसंख्या, प्रभाग सीमा आणि मतदार केंद्र यावरील ही बेफिकीर चूक निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह उभारत आहे.

यामुळे उमेदवार, पक्षकार्यकर्ते आणि राजकीय विश्लेषकांमध्ये प्रचंड संभ्रम निर्माण झाला आहे. अनेक इच्छुक उमेदवारांनी या घटनेला “निर्णय प्रक्रियेला प्रभावित करणारा गंभीर मुद्दा” म्हटले आहे. या पळवापळवीचा परिणाम म्हणजे तब्बल तीन लाखांहून अधिक मतदारांबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. हे मतदार प्रत्यक्षात कोणत्या प्रभागातील आहेत आणि ते कोणत्या उमेदवाराला मतदान करणार, या मूलभूत प्रश्नाचा संभ्रम उमेदवारांच्या रणनीतीलासुद्धा धक्का देणारा आहे.

प्रारूप यादीवरील हरकतींची संख्याही वाढत आहे. शुक्रवारपर्यंत ५२ हरकती नोंद झाल्या असून, स्थानिक स्तरावर अनेक संघटना, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिकांनी हे प्रकरण गांभीर्याने घेतले आहे. हरकतींवरील सुनावणी हा निवडणुकीपूर्वीचा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे. जर या विसंगतींचे निराकरण झाले नाही, तर अनेक प्रभागातील निवडणूक निकालांवर त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो, असे राजकीय जाणकारांचे मत आहे.

पुणे महानगरपालिका प्रशासनाने या गोंधळाबद्दल कोणतीही अधिकृत माहिती दिलेली नसली तरी, “प्रारूप यादी असल्याने त्रुटी दुरुस्त करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे,” असे अधिकाऱ्यांकडून सांगितले जात आहे. मात्र प्रत्यक्षात लाखो मतदारांच्या माहितीतील चुका दुरुस्त करणे हे आव्हानात्मक काम ठरणार आहे, हेही तितकेच स्पष्ट आहे.

निवडणुकीआधी मतदारसंघाचे स्वरूप, मतदारसंख्या आणि प्रभागांचे पुनर्समन्वय हे प्रत्येक उमेदवाराच्या प्रचारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असते. मतदारांची अचानक झालेली पळवापळवी उमेदवारांच्या आराखड्यालाच धक्का देते. विशिष्ट प्रभागात मजबूत असलेल्या एका उमेदवाराचा आधारच दुसऱ्या प्रभागात हलवला गेल्यास संपूर्ण निवडणूक समीकरण बदलू शकते.

यामुळे मतदारांमध्येही रोष वाढताना दिसत आहे. घरात बसून त्यांचे नाव कोणत्या प्रभागात टाकले आहे हे समजत नाही आणि त्यांना प्रत्यक्ष प्रशासनाकडे धाव घ्यावी लागत आहे. वयोवृद्ध, कामगार वर्ग आणि अल्प उत्पन्न गटातील लोकांसाठी ही प्रक्रिया अधिकच किचकट ठरत आहे.

यावर्षीच्या पुणे महानगरपालिका निवडणुकीत स्पर्धा तगडी असणार असल्याचे राजकीय वातावरण पाहूनच स्पष्ट झाले होते. मात्र या मतदारयादीतील गोंधळामुळे निवडणुकीपूर्वीच प्रशासनावर अविश्वास वाढला आहे. सुधारित यादी येईपर्यंत आणि हरकतींवरील सुनावणी पूर्ण होईपर्यंत ही अनिश्चितता कायम राहणार आहे.

एकूणच, प्रारूप यादीतील पळवापळवी हा आगामी निवडणुकीतील सर्वात गंभीर मुद्दा ठरला असून, तीन लाख मतदारांचे भवितव्य हे हरकतींच्या निकालावर अवलंबून आहे. प्रशासनाने या चुका तातडीने दुरुस्त करून नागरिकांना योग्य आणि विश्वासार्ह मतदारयादी देणे अत्यावश्यक ठरणार आहे.