RTI Exposes EC Rift : निवडणूक आयोगातील अंतर्गत मतभेदांवर RTI मधून खुलासा दोन आयुक्तांची पत्रे अधिकृत नोंदीत

निवडणूक आयुक्त डॉ. सुखबीर सिंह संधू आणि डॉ. विवेक जोशी यांनी २९ जुलै रोजी कॅबिनेट सचिवांना पाठवलेल्या पत्रांची नोंद झाल्याचे RTI मधून स्पष्ट झाले आहे. पत्रांचा मजकूर अद्याप सार्वजनिक झालेला नसून, निवडणूक आयोगाने या प्रकरणाबाबत स्वतंत्र भूमिका मांडली आहे.

नवी दिल्ली : भारतीय निवडणूक आयोगातील अंतर्गत मतभेदांबाबत माहिती अधिकारातून महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालील आयोगाच्या कामकाजावरून सुरू असलेल्या चर्चेदरम्यान, निवडणूक आयुक्त डॉ. सुखबीर सिंह संधू आणि डॉ. विवेक जोशी यांनी कॅबिनेट सचिवांना पाठवलेल्या पत्रांची अधिकृत नोंद झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, माहिती अधिकाराच्या उत्तरातून या पत्रांचा सरकारी कार्यालयांमधील प्रवास उघड झाला आहे. मात्र, पत्रांमधील नेमका मजकूर अद्याप सार्वजनिक झालेला नाही.

उपलब्ध माहितीनुसार, दोन्ही निवडणूक आयुक्तांनी २९ जुलै २०२६ रोजी स्वतंत्रपणे कॅबिनेट सचिवांना पत्रे पाठवली होती. ही पत्रे ३० जुलै रोजी कॅबिनेट सचिवालयात नोंदवण्यात आली. त्यानंतर ५ ऑगस्टपर्यंत संबंधित पत्रे आणि त्यासंदर्भातील उत्तरांची प्रक्रिया पूर्ण करून ती कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभागाच्या (DoPT) अधिकाऱ्यांकडे तसेच मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या कार्यालयाकडे पाठवण्यात आली. त्यामुळे या पत्रांचे अस्तित्व आणि त्यांच्यावर झालेल्या प्रशासकीय कार्यवाहीची नोंद अधिकृतरीत्या समोर आली आहे.

या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर निवडणूक आयोगातील कामकाजाच्या वाटपावरून मतभेद झाल्याचे वृत्त यापूर्वी आले होते. २८ जुलै रोजी जारी करण्यात आलेल्या कामकाजाच्या वाटपाशी संबंधित आदेशावर दोन्ही आयुक्तांनी आक्षेप घेतल्याचे वृत्त आहे. संबंधित आदेशात प्रशासकीय जबाबदाऱ्या आणि माहिती तंत्रज्ञानाशी संबंधित कामकाजाच्या देखरेखीबाबत बदल करण्यात आल्याचा उल्लेख वृत्तांत करण्यात आला होता. या बदलांबाबत योग्य चर्चा झाली नव्हती, अशी हरकत आयुक्तांनी घेतल्याचेही वृत्त प्रसिद्ध झाले होते.

मात्र, या पत्रांचा थेट मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्याविरोधातील तक्रार म्हणून उल्लेख करताना सावधगिरी आवश्यक आहे. हिंदुस्तान टाइम्सच्या वृत्तानुसार, पत्रे एका वरिष्ठ उपनिवडणूक आयुक्ताच्या कामकाजाशी संबंधित असल्याची माहिती सूत्रांनी दिली होती. दुसरीकडे, भारतीय निवडणूक आयोगाने २६ सप्टेंबर रोजी प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात ही पत्रे आयोगाच्या धोरणात्मक निर्णयांशी किंवा माहिती तंत्रज्ञान विभागाशी संबंधित नसून, आयोगात प्रतिनियुक्तीवर असलेल्या एका अधिकाऱ्याच्या कामकाजाशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट केले होते. आयोगाने कामकाजाच्या पुनर्वाटपाचे आदेश प्रत्यक्षात लागू झाले नसल्याचेही म्हटले होते.

माहिती अधिकाराच्या उत्तरातून पत्रांची नोंद आणि त्यांच्यावर झालेल्या प्रशासकीय प्रक्रियेची माहिती मिळाली असली, तरी पत्रांचा संपूर्ण मजकूर उपलब्ध झालेला नाही. कॅबिनेट सचिवालयाने संबंधित कागदपत्रे देण्यासाठी २८ रुपये शुल्क भरणे बाकी असल्याचे सांगितल्याने पत्रे, उत्तरे आणि फाइलवरील नोंदींची प्रत रोखून ठेवण्यात आल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे आयुक्तांनी नेमके कोणते आक्षेप नोंदवले, त्यावर कोणते उत्तर देण्यात आले आणि पुढे काय कार्यवाही झाली, हे अद्याप पूर्णपणे स्पष्ट झालेले नाही.

निवडणूक आयोग ही देशातील निवडणूक प्रक्रियेची जबाबदारी सांभाळणारी घटनात्मक संस्था असल्याने तिच्या अंतर्गत निर्णयप्रक्रियेतील पारदर्शकता महत्त्वाची ठरते. आयोगातील सदस्यांमध्ये मतभेद असणे आणि त्यावर प्रशासकीय पातळीवर पत्रव्यवहार होणे या बाबींचे मूल्यमापन उपलब्ध कागदपत्रे आणि अधिकृत निवेदनांच्या आधारेच करणे आवश्यक आहे. सध्या RTI मधून पत्रे पाठवली गेल्याची आणि सरकारी कार्यालयांत त्यांची नोंद झाल्याची पुष्टी झाली आहे; मात्र, त्यातील सर्व आरोप किंवा आक्षेप स्वतंत्रपणे सिद्ध झाले आहेत, असा निष्कर्ष या माहितीवरून काढता येत नाही.

या प्रकरणात पुढील महत्त्वाची बाब म्हणजे संबंधित पत्रांचा पूर्ण मजकूर सार्वजनिक होतो का आणि त्यानंतर कोणती प्रशासकीय कार्यवाही झाली, हे स्पष्ट होते का. त्यामुळे निवडणूक आयोगातील या घडामोडींवर लक्ष ठेवले जात असले, तरी अंतिम निष्कर्षासाठी अधिकृत कागदपत्रे आणि संबंधित संस्थांची पुष्टी महत्त्वाची राहणार आहे.

Also Read: Pune’s Latest Information
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShar

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts