Teachers' Summer Vacation : शिक्षकांच्या उन्हाळी सुट्ट्यांवर गंडांतर; जनगणनेमुळे सुट्टीतही कामच काम

२ मे ते १४ जून उन्हाळी सुट्ट्या जाहीर असल्या तरी १६ मेपासून जनगणनेच्या कामामुळे शिक्षकांना सुट्टीचा लाभ मिळणार नाही. मुख्यालय न सोडण्याचे आदेश.

पुणे ०६ एप्रिल २०२६ : राज्यभरातील शाळांना २ मे ते १४ जूनदरम्यान उन्हाळी सुट्ट्या जाहीर करण्यात आल्या असल्या, तरी शिक्षकांना या सुट्टीचा प्रत्यक्ष लाभ मिळणार नसल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे. गेल्या दोन वर्षांत विविध निवडणूक प्रक्रियांमध्ये महत्त्वाची जबाबदारी पार पाडलेल्या शिक्षकांवर यंदा जनगणनेचे काम सोपवण्यात आले आहे. त्यामुळे सुट्टीच्या काळातही शिक्षकांना प्रशासकीय कामात गुंतून राहावे लागणार आहे.

शासनाच्या नियोजनानुसार १६ मे ते १४ जून या कालावधीत राज्यभर जनगणना मोहीम राबवली जाणार आहे. या मोहिमेत जिल्हा परिषद, महापालिका आणि खासगी अनुदानित शाळांमधील शिक्षकांची नियुक्ती करण्यात येणार आहे. शिक्षकांना घराघरांत जाऊन माहिती संकलित करण्याची जबाबदारी दिली जाणार असल्याने त्यांना प्रत्यक्ष क्षेत्रात काम करावे लागेल. विद्यार्थ्यांसाठी शाळा बंद असल्या, तरी शिक्षकांसाठी मात्र हा काळ कामाचा ठरणार आहे.

अनेक शिक्षकांनी आधीच उन्हाळी सुट्ट्यांचे नियोजन केलेले असते. कुटुंबासोबत गावी जाणे, पर्यटनस्थळांना भेट देणे किंवा वैयक्तिक कामे उरकणे, असे अनेक प्लॅन आधीच आखले जातात. मात्र प्रशासनाने शिक्षकांना मुख्यालय न सोडण्याचे आदेश दिल्यामुळे हे सर्व नियोजन विस्कळीत होण्याची शक्यता आहे. परिणामी, शिक्षकांमध्ये नाराजीचे वातावरण दिसून येत आहे.

उन्हाळी सुट्टी २ मेपासून सुरू होत असली, तरी प्रत्यक्षात शिक्षकांकडे केवळ सुमारे १२ दिवसांचीच मोकळी सुट्टी उरणार आहे. १६ मेपासून जनगणनेचे काम सुरू होत असल्याने उर्वरित काळात त्यांना पूर्णवेळ काम करावे लागेल. जनगणना ही अत्यंत महत्त्वाची प्रशासकीय प्रक्रिया असल्याने तिच्या अचूक अंमलबजावणीसाठी शिक्षकांवर मोठी जबाबदारी टाकण्यात आली आहे.

गेल्या काही वर्षांत शिक्षकांवर निवडणुका, सर्वेक्षणे, लसीकरण मोहीम, विविध शासकीय सर्वे अशा अनेक बिगरशैक्षणिक कामांचा ताण वाढला आहे. त्यामुळे अध्यापनाबरोबरच अतिरिक्त जबाबदाऱ्या पार पाडताना शिक्षकांना मोठा मानसिक आणि शारीरिक ताण सहन करावा लागत आहे. उन्हाळी सुट्ट्यांमध्ये तरी विश्रांती मिळेल, अशी अपेक्षा असताना यंदाही जनगणनेचे काम आल्याने शिक्षकांना विश्रांतीपासून वंचित राहावे लागणार आहे.

शासनाच्या दृष्टीने जनगणना ही अत्यावश्यक प्रक्रिया असली, तरी तिची वेळ आणि शिक्षकांवरील ताण याबाबत पुनर्विचार व्हावा, अशी मागणी शिक्षकवर्गातून होत आहे. विद्यार्थ्यांच्या सुट्ट्या आणि शिक्षकांची कामे यामध्ये समन्वय साधण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे. अन्यथा, शिक्षकांच्या कार्यक्षमतेवर आणि मानसिक आरोग्यावर त्याचा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

एकूणच, उन्हाळी सुट्ट्या जाहीर झाल्या असल्या तरी शिक्षकांसाठी त्या केवळ कागदोपत्रीच राहण्याची शक्यता आहे. जनगणनेच्या जबाबदारीमुळे शिक्षकांना सुट्टीतही काम करावे लागणार असून, या परिस्थितीबाबत शिक्षकांमध्ये अस्वस्थता वाढत आहे.