UPI Charges Update: ₹२,००० वरील व्यवहारांवर नवा नियम; ग्राहकांना UPI पेमेंट मोफतच

0
UPI Charges Update: ₹२,००० वरील व्यवहारांवर नवा नियम; ग्राहकांना UPI पेमेंट मोफतच

UPI Charges Update: ₹२,००० वरील व्यवहारांवर नवा नियम; ग्राहकांना UPI पेमेंट मोफतच

UPI च्या नव्या MDR नियमानुसार ₹२,००० वरील निवडक व्यापारी व्यवहारांवर शुल्क लागू. मात्र ग्राहकांचे वैयक्तिक आणि सामान्य UPI पेमेंट मोफत राहणार.

पुणे, १९ नोव्हेंबर : देशभरात मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या यूपीआय (UPI) पेमेंट प्रणालीबाबत नव्या नियमांमुळे चर्चा सुरू झाली आहे. दोन हजार रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या काही डिजिटल व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. मात्र, या निर्णयाचा अर्थ ग्राहकांना प्रत्येक यूपीआय व्यवहारासाठी शुल्क द्यावे लागणार असा नाही. केंद्र सरकार आणि नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) यांनी स्पष्ट केले आहे की, सामान्य ग्राहकांचे पैसे पाठवणे आणि प्राप्त करणे यासंबंधीचे वैयक्तिक व्यवहार मोफतच राहणार आहेत.

नव्या नियमानुसार १५ ऑक्टोबर २०२६ पासून ठरावीक व्यापारी व्यवहारांवर MDR लागू करण्यात आला आहे. एखादा ग्राहक दुकान, व्यावसायिक आस्थापना किंवा अन्य पात्र व्यापाऱ्याला दोन हजार रुपयांपेक्षा जास्त रकमेचे यूपीआय पेमेंट करतो, तेव्हा संबंधित व्यापाऱ्याच्या व्यवहारावर ०.४ टक्के MDR लागू होऊ शकतो. मात्र, हा ग्राहकाकडून वसूल करायचा व्यवहार शुल्क नसून पेमेंट स्वीकारण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित व्यापारी स्तरावरील शुल्क आहे. त्यामुळे ग्राहकाने दुकानात यूपीआय स्कॅन करून पैसे भरताना अतिरिक्त शुल्क देणे अपेक्षित नाही.

वैयक्तिक व्यवहारांबाबत सरकारने विशेष स्पष्टता दिली आहे. एखाद्या व्यक्तीने मित्राला, कुटुंबातील सदस्याला किंवा स्वतःच्या दुसऱ्या खात्यात यूपीआयद्वारे पैसे पाठवले, तर व्यवहाराची रक्कम कितीही असली तरी त्यावर शुल्क आकारले जाणार नाही. तसेच दोन हजार रुपयांपर्यंतचे व्यापारी पेमेंटही MDR मधून वगळण्यात आले आहे. त्यामुळे रोजच्या किराणा खरेदीपासून छोट्या दुकानांमधील सामान्य पेमेंटपर्यंत बहुतांश व्यवहारांवर ग्राहकांना कोणताही अतिरिक्त आर्थिक भार पडणार नाही. <Cite refs={[“turn324822search0″,”turn324822search1”]}/>

लहान व्यापाऱ्यांनाही या नियमांतून संरक्षण देण्यात आले आहे. यूपीआय QR कोडद्वारे दरमहा एक लाख रुपयांपर्यंत रक्कम स्वीकारणाऱ्या पात्र छोट्या व्यापाऱ्यांना सर्व व्यवहारांवर शून्य MDR लागू राहणार आहे. रेल्वे, दूरसंचार, विमा, इंधन आणि कृषी निविष्ठा यांसारख्या काही क्षेत्रांमध्ये दोन हजार रुपयांपेक्षा जास्त व्यवहारांसाठी पाच रुपये निश्चित MDR ठेवण्यात आला आहे. भांडवली बाजाराशी संबंधित काही व्यवहारांसाठी स्वतंत्र दर निश्चित करण्यात आला आहे. या तरतुदी ग्राहकांकडून शुल्क घेण्याऐवजी व्यापारी पेमेंट व्यवस्थेतील खर्चाशी संबंधित आहेत.

केंद्र सरकारच्या १५ सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या स्पष्टीकरणानुसार, एकूण व्यापारी यूपीआय व्यवहारांपैकी सुमारे ९६ टक्के व्यवहार या बदलामुळे प्रभावित होणार नाहीत. उर्वरित निवडक व्यवहारांवरच MDR लागू होणार आहे. हे शुल्क सरकार किंवा NPCI कर म्हणून वसूल करत नाही, तर बँका, पेमेंट सेवा पुरवठादार आणि यूपीआय ॲपशी संबंधित यंत्रणांमध्ये त्याचे वितरण केले जाते. डिजिटल पेमेंटची पायाभूत सुविधा, तांत्रिक व्यवस्था आणि सेवा टिकवून ठेवण्यासाठी हा बदल करण्यात आल्याचे अधिकृत स्पष्टीकरणात नमूद आहे

महत्त्वाचे म्हणजे, बँकांना आणि पेमेंट सेवा पुरवठादारांना MDR चा भार ग्राहकांवर टाकू नये, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. यूपीआय ॲपद्वारे स्वतंत्र प्लॅटफॉर्म फी किंवा लपवलेले शुल्क आकारण्यासही मनाई करण्यात आली आहे. त्यामुळे सोशल मीडियावर दोन हजार रुपयांवरील प्रत्येक यूपीआय व्यवहारासाठी ग्राहकांना ठरावीक टक्के पैसे द्यावे लागतील, अशा स्वरूपाचे संदेश दिशाभूल करणारे आहेत.

त्यामुळे यूपीआय वापरणाऱ्या नागरिकांनी घाबरण्याचे कारण नाही. वैयक्तिक पैसे हस्तांतरण आणि सामान्य ग्राहक पेमेंट मोफतच राहणार आहेत. बदल मुख्यतः निवडक व्यापारी व्यवहारांच्या शुल्करचनेशी संबंधित आहे. व्यवहार करताना कोणत्याही ॲपवर अतिरिक्त शुल्क दिसल्यास त्याची अधिकृत माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे. यूपीआयच्या नव्या नियमांबाबत चुकीचे संदेश पुढे पाठवण्याऐवजी NPCI आणि अर्थ मंत्रालयाच्या अधिकृत सूचनांवर विश्वास ठेवावा.

Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *