World Turtle Day 2026: प्लास्टिक प्रदूषण आणि मानवी हस्तक्षेपामुळे कासवांच्या अस्तित्वावर संकट
World Turtle Day 2026: प्लास्टिक प्रदूषण आणि मानवी हस्तक्षेपामुळे कासवांच्या अस्तित्वावर संकट
जागतिक कासव दिनानिमित्त कासवांच्या संवर्धनाचा संदेश. प्लास्टिक प्रदूषण, समुद्री कचरा आणि मानवी स्वार्थामुळे सागरी परिसंस्थेचे रक्षक असलेल्या कासवांवर नामशेष होण्याचे संकट गडद होत आहे.
पुणे २३ मे २०२६ : दरवर्षी २३ मे रोजी जगभरात ‘जागतिक कासव दिन’ म्हणजेच World Turtle Day साजरा केला जातो. पृथ्वीवरील सर्वात प्राचीन आणि शांत जीवांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या कासवांच्या संरक्षणाबाबत जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. सागरी परिसंस्था संतुलित ठेवणे, समुद्रकिनाऱ्यांचे संरक्षण करणे आणि अन्नसाखळीचे संतुलन राखणे यामध्ये कासवांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. मात्र वाढते प्लास्टिक प्रदूषण, समुद्रातील कचरा, किनारपट्टीवरील अतिक्रमण आणि मानवी स्वार्थामुळे आज हे निरुपद्रवी जीव अस्तित्वाच्या लढाईत अडकले आहेत.
कासव हे पृथ्वीवरील कोट्यवधी वर्षांपासून अस्तित्वात असलेले जीव आहेत. डायनासोरच्या काळापासून आजपर्यंत टिकून राहिलेल्या या प्रजातीला आधुनिक युगातील प्रदूषण आणि मानवी हस्तक्षेपामुळे सर्वाधिक धोका निर्माण झाला आहे. विशेषतः समुद्रात फेकला जाणारा प्लास्टिक कचरा कासवांसाठी घातक ठरत आहे. अनेक वेळा प्लास्टिक पिशव्या आणि इतर कचरा अन्न समजून कासव तो गिळतात. त्यामुळे त्यांच्या पचनसंस्थेवर गंभीर परिणाम होतात आणि अनेक कासवांचा मृत्यू होतो.
याशिवाय मासेमारीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या जाळ्यांमध्ये अडकूनही हजारो कासव दरवर्षी मृत्युमुखी पडतात. समुद्रकिनाऱ्यांवर वाढलेली पर्यटन संस्कृती, अनधिकृत बांधकामे आणि कृत्रिम प्रकाशयोजना यामुळे कासवांच्या अंडी घालण्याच्या नैसर्गिक प्रक्रियेलाही मोठा फटका बसत आहे. अनेक किनाऱ्यांवर कासवांना सुरक्षित जागाच उपलब्ध राहत नसल्याने त्यांच्या प्रजनन प्रक्रियेवर परिणाम होत आहे.
पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, कासव केवळ सागरी जीव नसून संपूर्ण सागरी जैवविविधतेचे रक्षक आहेत. समुद्रातील गवताळ क्षेत्रे संतुलित ठेवणे, प्रवाळ भित्तींचे संरक्षण करणे आणि समुद्री परिसंस्थेतील अनेक जीवांचे अस्तित्व टिकवणे यामध्ये त्यांची महत्त्वपूर्ण भूमिका असते. त्यामुळे कासवांची संख्या कमी होणे म्हणजे समुद्री पर्यावरणासाठी धोक्याची घंटा मानली जाते.
भारताच्या किनारपट्टीवरही ऑलिव्ह रिडलेसह विविध प्रजातींची कासवे आढळतात. मात्र हवामान बदल, प्रदूषण आणि मानवी हस्तक्षेपामुळे त्यांच्या अस्तित्वावर संकट अधिक गडद होत चालले आहे. वन विभाग, पर्यावरण संस्था आणि स्वयंसेवी संघटनांकडून कासव संवर्धनासाठी विविध मोहिमा राबवल्या जात असल्या तरी नागरिकांच्या सक्रिय सहभागाशिवाय हे प्रयत्न अपुरे ठरू शकतात.
जागतिक कासव दिनानिमित्त पर्यावरणप्रेमींनी प्लास्टिकचा वापर कमी करणे, समुद्रकिनारे स्वच्छ ठेवणे आणि सागरी जीवांचे संरक्षण करण्यासाठी पुढाकार घेण्याचे आवाहन केले आहे. भविष्यातील पिढ्यांना समृद्ध सागरी परिसंस्था देण्यासाठी कासवांचे संवर्धन करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
