‘ऑक्टोबर हिट’चा परिणाम उलटला! राज्यात विजेच्या मागणीत मोठी घट, वितरण कंपन्यांनी केली उत्पादनात कपात
‘ऑक्टोबर हिट’चा परिणाम उलटला! राज्यात विजेच्या मागणीत मोठी घट, वितरण कंपन्यांनी केली उत्पादनात कपात
राज्यात यंदा ‘ऑक्टोबर हिट’चा प्रभाव न दिसल्याने विजेच्या मागणीत मोठी घसरण झाली आहे. पावसामुळे तापमान घटल्याने 28 ऑक्टोबरला राज्यातील विजेची मागणी फक्त 20,728 मेगावॉटवर आली, त्यामुळे वितरण कंपन्यांनी उत्पादनात कपात केली आहे.
सायली मेमाणे
४ ऑक्टोबर २०२५ : राज्यात साधारणपणे ऑक्टोबर महिन्यात उष्णतेचा तडाखा बसतो आणि विजेची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढते. पण यंदा परिस्थिती अगदी उलटी झाली आहे. सततच्या पावसामुळे हवामानात गारवा निर्माण झाल्याने राज्यातील विजेची मागणी इतिहासात क्वचितच पाहिली जाईल एवढी घटली आहे. 28 ऑक्टोबर रोजी राज्यभरातील एकूण विजेची मागणी फक्त 20,728 मेगावॉट इतकी नोंदली गेली.
सामान्यतः या काळात मागणी 24 हजार मेगावॉटपर्यंत पोहोचत असते. पण यंदा तापमानात झालेल्या घटेमुळे विजेच्या वापरावर मोठा परिणाम झाला. राज्यातील प्रमुख वीज निर्मिती कंपन्यांना उत्पादन घटवावे लागले असून, वितरण कंपन्यांनीही मागणीनुसार पुरवठा नियंत्रित केला आहे.
‘ऑक्टोबर हिट’चा प्रभाव कमी का झाला?
हवामान खात्याच्या आकडेवारीनुसार, यंदा राज्यातील बहुतेक भागांत सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर महिन्यात जोरदार पावसाच्या सरी कोसळल्या. त्यामुळे ‘ऑक्टोबर हिट’चा पारंपरिक उष्ण तडाखा जाणवला नाही. दिवसाच्या तापमानात 3 ते 5 अंश सेल्सिअसपर्यंत घट झाली, ज्यामुळे वातानुकूलक (एसी), कुलर, आणि इतर वीज-खाऊ उपकरणांचा वापर कमी झाला.
तसेच, शेती क्षेत्रातही पावसामुळे पाण्याची उपलब्धता वाढल्याने शेती पंपांचा वापर मोठ्या प्रमाणात घटला. परिणामी विजेची मागणी साधारण 20 ते 21 हजार मेगावॉट या स्थिर पातळीवर राहिली.
महानिर्मिती व वितरण कंपन्यांची प्रतिक्रिया
राज्य वीज निर्मिती कंपनी (महानिर्मिती) आणि खासगी उत्पादन प्रकल्पांना या घटत्या मागणीचा फटका बसला आहे. विजेचे उत्पादन घटल्याने कोळसा वापरही कमी झाला. विजेच्या वितरणासाठी जबाबदार असलेल्या संस्थांनी मागणीशी सुसंगत पुरवठा नियंत्रित करत, वीज साठा संतुलित ठेवला आहे.
महानिर्मितीचे उपमुख्य जनसंपर्क अधिकारी निशिकांत राऊत यांनी सांगितले की, “यंदा दिवाळीनंतर 28 ऑक्टोबरला दुपारी 1.55 च्या सुमारास राज्यातील विजेची मागणी फक्त 20 हजार 728 मेगावॉटवर आली होती. मुंबईसह आसपासच्या भागातही मागणी 3,367 मेगावॉटपर्यंत घटली. मागणी कमी झाल्याने आम्हाला उत्पादनात कपात करावी लागली.”
भविष्यातील परिणाम
ऊर्जा तज्ज्ञांच्या मते, विजेच्या मागणीत घट ही तात्पुरती असली तरी ती हवामानातील बदलत्या पॅटर्नकडे निर्देश करते. तापमानातील अनिश्चितता आणि दीर्घकाळ पावसाचे चक्र वीज नियोजनावर थेट परिणाम करू शकते. त्यामुळे ऊर्जा वितरण कंपन्यांना ‘डिमांड फोरकास्टिंग’मध्ये नव्या पद्धतींचा अवलंब करावा लागणार आहे.
यंदा राज्यात ऑक्टोबर महिन्यात झालेल्या पावसाने उष्णतेचा जोर कमी केला असला, तरी नोव्हेंबरपासून तापमान पुन्हा वाढल्यास विजेची मागणी स्थिर किंवा वाढती राहण्याची शक्यता आहे.
