सिलेंडरला पर्याय? एका महिन्यात 8 लाख घरांना PNG कनेक्शन; पाईप गॅसचा वेगवान विस्तार

पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू (PNG) पुरवठा वेगात वाढतोय. एका महिन्यात 8 लाख घरांपर्यंत कनेक्शन; घरगुती गॅस मागणी मोठ्या प्रमाणात पाईपलाईनद्वारे पूर्ण.

पुणे ०६ एप्रिल २०२६ : घरगुती स्वयंपाकासाठी वापरला जाणारा एलपीजी सिलेंडर लवकरच भूतकाळात जाईल का, असा प्रश्न निर्माण करणारी घडामोड समोर आली आहे. पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू, म्हणजेच पीएनजी (PNG) पुरवठ्याचा विस्तार अभूतपूर्व वेगाने होत असून एका महिन्यात तब्बल 8 लाख घरांपर्यंत नवीन कनेक्शन पोहोचल्याची माहिती समोर आली आहे. घरगुती गॅस मागणीपैकी मोठा हिस्सा आता पाईपलाईनद्वारे पूर्ण केला जात असल्याने शहरांमध्ये सिलेंडरवरील अवलंबित्व कमी होत असल्याचे चित्र दिसत आहे.

पीएनजी ही नैसर्गिक वायूवर आधारित स्वच्छ, सुरक्षित आणि सातत्यपूर्ण गॅस पुरवठ्याची पद्धत आहे. घरात थेट पाईपलाईनद्वारे गॅस येत असल्याने सिलेंडर बुकिंग, वितरणाची प्रतीक्षा, गळतीचा धोका किंवा साठवणुकीची अडचण यांसारख्या समस्या टळतात. वापरानुसार बिलिंग होत असल्याने ग्राहकांना आर्थिकदृष्ट्याही सोयीचे ठरते. यामुळे महानगरांपासून मध्यम शहरांपर्यंत पीएनजीकडे वळण्याचा कल वाढताना दिसतो आहे.

देशभरात सिटी गॅस वितरण जाळ्याचा विस्तार वेगाने सुरू असून विविध भागांत नवीन लाईन टाकण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. या विस्तारामागे स्वच्छ इंधनाचा प्रसार, प्रदूषणात घट आणि नागरिकांना सुरक्षित पर्याय उपलब्ध करून देणे हे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. नैसर्गिक वायू ज्वलनानंतर कमी कार्बन उत्सर्जन करतो, त्यामुळे पर्यावरणपूरक इंधन म्हणून त्याकडे पाहिले जाते.

पीएनजीमुळे घरगुती सोयींबरोबरच प्रशासनालाही मोठा फायदा होत आहे. सिलेंडर वाहतूक, साठवणूक आणि वितरण यांवरील ताण कमी होतो. आपत्कालीन परिस्थितीत गॅस पुरवठा खंडित होण्याची शक्यता कमी असते. तसेच डिजिटल मीटरिंग प्रणालीमुळे वापराची अचूक नोंद होते आणि पारदर्शक बिलिंग शक्य होते.

तज्ञांच्या मते, येत्या काही वर्षांत शहरी भागांमध्ये एलपीजी सिलेंडरचा वापर मोठ्या प्रमाणात घटू शकतो. नव्याने उभारल्या जाणाऱ्या गृहनिर्माण प्रकल्पांमध्ये पीएनजी लाईनची तरतूद आधीपासूनच केली जात आहे. जुन्या वसाहतींमध्येही टप्प्याटप्याने पाईपलाईन टाकून कनेक्शन दिले जात आहे. परिणामी, नागरिकांना सुरक्षित आणि अखंडित गॅस पुरवठा मिळत आहे.

ग्राहकांच्या दृष्टीने पीएनजीचा आणखी एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे सुरक्षितता. सिलेंडर स्फोट किंवा गळतीसारख्या घटना टाळता येतात. गॅस दाब नियंत्रित असल्याने अपघातांचा धोका कमी होतो. तसेच 24×7 उपलब्धता असल्याने स्वयंपाकासाठी कधीही अडचण येत नाही.

या वेगवान विस्तारामुळे “सिलेंडर होणार बंद?” हा प्रश्न चर्चेत आला असला, तरी ग्रामीण आणि दुर्गम भागांमध्ये एलपीजीचे महत्त्व कायम राहणार आहे. मात्र शहरी भागांमध्ये पीएनजीचे प्रमाण झपाट्याने वाढत असल्याने स्वच्छ इंधनाकडे होणारी ही वाटचाल लक्षणीय मानली जात आहे. नागरिकांच्या सोयी, पर्यावरण संरक्षण आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीने पीएनजीचा वाढता वापर ही महत्त्वाची सकारात्मक घडामोड ठरत आहे.