राणीच्या बागेत मांसाहारी प्राण्यांसाठी दररोज 60 किलो मांस; आहारावर वर्षाला 61.77 लाखांचा खर्च

वीरमाता जिजाबाई भोसले उद्यानातील वाघ, बिबट्या, तरस, कोल्हा यांसाठी दररोज 50–60 किलो म्हैस-रेड्याचे मांस. महापालिकेचा वर्षभरातील 61.77 लाखांचा खर्च चर्चेत.

पुणे १६ एप्रिल २०२६ : मुंबईतील वीरमाता जिजाबाई भोसले उद्यान आणि प्राणीसंग्रहालय (राणी बाग) येथे मांसाहारी प्राण्यांच्या आहारावर होणारा खर्च चर्चेचा विषय ठरला आहे. वाघ, बिबट्या, तरस आणि कोल्हा यांसारख्या प्राण्यांसाठी दररोज सुमारे 50 ते 60 किलो म्हैस आणि रेड्याचे मांस पुरवले जाते. या मांसाचा दर 260 रुपये प्रति किलो असून, वर्षभरासाठी यावर सुमारे 61.77 लाख रुपये खर्च अपेक्षित असल्याची माहिती समोर आली आहे. या खर्चासंदर्भात स्थायी समितीच्या बैठकीत सविस्तर चर्चा झाली.

या प्राणीसंग्रहालयाचे व्यवस्थापन मुंबई महानगरपालिका पाहते. पर्यटकांचे आकर्षण असलेल्या राणी बागेत विविध प्रजातींचे प्राणी, पक्षी आणि वनस्पती जतन केल्या जातात. लहान मुलांपासून ते पर्यटकांपर्यंत सर्वांसाठी हे ठिकाण आवडीचे आहे. त्यामुळे येथे प्राण्यांच्या आहार, आरोग्य आणि संगोपनाबाबत विशेष दक्षता घेणे आवश्यक ठरते. मांसाहारी प्राण्यांच्या दैनंदिन आहारात आवश्यक प्रथिने आणि पोषणमूल्ये मिळावीत, यासाठी ठराविक प्रमाणात मांस पुरवले जाते.

सध्या राणी बागेत 21 पेंग्विन, 84 सस्तन प्राणी आणि 157 पक्षी आहेत. याशिवाय 256 प्रजाती आणि 6611 वृक्ष-वनस्पतींचा समावेश या उद्यानात आहे. विविध हवामान, अधिवास आणि प्रजातींनुसार आहार व्यवस्थापन करणे ही मोठी जबाबदारी असते. त्यात मांसाहारी प्राण्यांच्या आहारासाठी दर्जेदार मांस वेळेवर उपलब्ध करणे महत्त्वाचे ठरते. कंत्राट संपल्यानंतर विद्यमान कंत्राटदारालाच काही महिन्यांची मुदतवाढ देण्यात आल्याचे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले.

स्थायी समितीतील चर्चेदरम्यान काही नगरसेवकांनी कंत्राटाच्या कालावधीबाबत आणि पुरवठा प्रक्रियेबाबत प्रश्न उपस्थित केले. कंत्राट एक वर्षाऐवजी पाच वर्षांसाठी देण्याची मागणी करण्यात आली, तर देवनार पशुवधगृहातून मांस खरेदी करण्याचा पर्यायही सुचवण्यात आला. मात्र, तेथे थेट मांस विक्री होत नसल्याचे प्रशासनाने सांगितले. पुरवले जाणारे मांस प्रत्यक्षात प्राण्यांपर्यंत पोहोचते का, याबाबतही शंका उपस्थित करण्यात आली. काही प्राण्यांच्या आरोग्यस्थितीबाबत निरीक्षणे नोंदवण्यात आली असून, पोषण आणि देखभालीवर अधिक लक्ष देण्याची गरज अधोरेखित झाली.

प्राणीसंग्रहालयासारख्या ठिकाणी आहार व्यवस्थापन ही केवळ खर्चाची बाब नसून प्राण्यांच्या आरोग्याशी थेट संबंधित असते. योग्य प्रमाण, योग्य दर्जा आणि नियमित पुरवठा यामुळेच प्राणी निरोगी राहतात. त्यामुळे खर्चाबरोबरच पारदर्शकता आणि देखरेखही तितकीच महत्त्वाची ठरते. प्रशासनाकडून याबाबत आवश्यक तपासणी आणि नोंदी ठेवल्या जात असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

राणी बाग हे मुंबईतील महत्त्वाचे जैववैविध्य जतन करणारे केंद्र मानले जाते. येथे येणाऱ्या पर्यटकांना प्राण्यांचे नैसर्गिक वर्तन पाहता यावे, तसेच त्यांचे आरोग्य चांगले राहावे, यासाठी आहार व्यवस्थेवर योग्य खर्च करणे अपरिहार्य आहे. मात्र, या खर्चासोबतच पुरवठा प्रक्रियेतील पारदर्शकता, प्राण्यांचे नियमित आरोग्य परीक्षण आणि पोषणाचे वैज्ञानिक नियोजन यांवरही भर देण्याची आवश्यकता आहे.

एकूणच, मांसाहारी प्राण्यांच्या आहारासाठी होणाऱ्या लाखो रुपयांच्या खर्चामुळे प्रशासनाचे लक्ष वेधले गेले आहे. स्थायी समितीत झालेल्या चर्चेमुळे या प्रक्रियेकडे अधिक बारकाईने पाहिले जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.