१५ ऑगस्टच्या १५ ऐतिहासिक तथ्यांवर नजर स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांनी जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती
१५ ऑगस्टच्या १५ ऐतिहासिक तथ्यांवर नजर स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांनी जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती
१५ ऑगस्ट १९४७ पासून संविधान, तिरंगा, स्वातंत्र्यलढा आणि राष्ट्रगीतापर्यंतची १५ महत्त्वाची ऐतिहासिक तथ्ये जाणून घ्या.
पुणे 13 ऑगस्ट 2026 : भारताचा स्वातंत्र्यदिन दरवर्षी १५ ऑगस्ट रोजी उत्साहात साजरा केला जातो. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारताने ब्रिटिश राजवटीतून स्वातंत्र्य मिळवले. मात्र, या ऐतिहासिक दिवसामागे प्रदीर्घ स्वातंत्र्यलढा, असंख्य आंदोलने, राजकीय संघर्ष आणि अनेक स्वातंत्र्यसैनिकांचे योगदान आहे. २०२६ मध्ये भारत ८० वा स्वातंत्र्यदिन साजरा करत असताना स्वातंत्र्यदिनाशी संबंधित काही महत्त्वाची ऐतिहासिक तथ्ये जाणून घेणे विद्यार्थ्यांसाठी विशेष उपयुक्त ठरते.
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला असला तरी त्यावेळी देश प्रजासत्ताक झाला नव्हता. स्वातंत्र्यानंतर भारत डोमिनियन म्हणून अस्तित्वात होता. भारतीय संविधान २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान सभेने स्वीकारले आणि २६ जानेवारी १९५० रोजी ते लागू झाले. याच दिवशी भारत प्रजासत्ताक बनला. त्यामुळे १५ ऑगस्ट हा स्वातंत्र्यदिन, तर २६ जानेवारी हा प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.
स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू होते. १४-१५ ऑगस्ट १९४७ च्या मध्यरात्री त्यांनी संविधान सभेच्या विशेष अधिवेशनात प्रसिद्ध ‘ट्रायस्ट विथ डेस्टिनी’ हे भाषण केले. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात १८५७ च्या उठावालाही महत्त्वाचे स्थान आहे. हा उठाव ब्रिटिश सत्तेविरुद्धचा मोठा सशस्त्र संघर्ष होता आणि त्याला भारतीय इतिहासात ‘पहिला स्वातंत्र्यसंग्राम’ असे संबोधले जाते.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना १८८५ मध्ये झाली आणि पुढे ती स्वातंत्र्य चळवळीतील प्रमुख राजकीय व्यासपीठ बनली. १९०५ मध्ये बंगालच्या फाळणीनंतर स्वदेशी आंदोलनाला वेग आला. भारतीय वस्तूंचा वापर आणि ब्रिटिश वस्तूंवर बहिष्कार हे या आंदोलनाचे महत्त्वाचे घटक होते. महात्मा गांधी १९१५ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतले आणि त्यानंतर अहिंसा, सत्याग्रह आणि लोकसहभागाच्या माध्यमातून स्वातंत्र्यलढ्याला व्यापक जनआंदोलनाचे स्वरूप मिळाले.
१९३० मधील दांडी मार्च आणि मीठ सत्याग्रह हे गांधीजींच्या आंदोलनातील महत्त्वाचे टप्पे ठरले. १९४२ मध्ये ‘भारत छोडो’ आंदोलन सुरू झाले. ८ ऑगस्ट १९४२ रोजी मुंबईत झालेल्या काँग्रेसच्या बैठकीत हा ठराव मंजूर करण्यात आला आणि गांधीजींनी ‘करो या मरो’चा संदेश दिला.
भारताचा सध्याचा राष्ट्रध्वज २२ जुलै १९४७ रोजी संविधान सभेने स्वीकारला. तिरंग्याच्या मध्यभागी असलेल्या अशोक चक्रात २४ आरे आहेत. राष्ट्रध्वजाच्या रचनेशी पिंगली व्यंकय्या यांचे नाव जोडले जाते. स्वातंत्र्यदिनी पंतप्रधान दिल्लीतील लाल किल्ल्यावर राष्ट्रध्वज फडकवून देशाला संबोधित करतात. ही परंपरा स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्यापासून सुरू झाली.
भारताचे राष्ट्रगीत ‘जन गण मन’ रवींद्रनाथ टागोर यांनी लिहिले होते. मात्र, ते अधिकृत राष्ट्रगीत म्हणून २४ जानेवारी १९५० रोजी स्वीकारण्यात आले. स्वातंत्र्यलढ्यात महात्मा गांधी, सुभाषचंद्र बोस, भगतसिंग, सरदार वल्लभभाई पटेल, जवाहरलाल नेहरू, चंद्रशेखर आझाद, राणी लक्ष्मीबाई, सरोजिनी नायडू, दादाभाई नौरोजी यांच्यासह असंख्य स्वातंत्र्यसैनिकांचे योगदान राहिले. त्यामुळे १५ ऑगस्ट हा केवळ उत्सवाचा दिवस नसून देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी दिलेल्या संघर्षाची आणि बलिदानाची आठवण करून देणारा ऐतिहासिक दिवस आहे.
Also Read: Pune’s Latest Information
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
