फुले वाडा व्यवस्थापन प्रस्तावाला सामाजिक संघटनांचा विरोध; सरकारला आंदोलनाचा इशारा
फुले वाडा व्यवस्थापन प्रस्तावाला सामाजिक संघटनांचा विरोध; सरकारला आंदोलनाचा इशारा
पुण्यातील महात्मा फुले वाडा समता प्रतिष्ठानकडे व्यवस्थापनासाठी देण्याच्या प्रस्तावाला स्थानिक सामाजिक संघटनांचा तीव्र विरोध. शासनाने ४ तारखेपर्यंत भूमिका स्पष्ट न केल्यास आंदोलनाचा इशारा.
पुणे २९ नोव्हेंबर २०२५ : पुणे शहरातील ऐतिहासिक आणि सामाजिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची अशी वास्तू म्हणजे महात्मा फुले वाडा. या वास्तूचे संवर्धन, संरक्षण आणि व्यवस्थापन कोणाकडे देण्यात येणार, याबाबत शहरात मोठी चर्चा सुरू आहे. अलीकडेच फुले वाडा ‘समता प्रतिष्ठान’ या संस्थेला व्यवस्थापनासाठी दत्तक दिला जाण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली. हा प्रस्ताव शासकीय स्तरावर पुढे जात असल्याचे संकेत मिळत आहेत आणि त्यासंदर्भात बैठकींची मालिका सुरू असल्याची माहिती शहरात पसरली आहे. मात्र या निर्णयाला पुण्यातील विविध सामाजिक संघटनांनी तीव्र आक्षेप घेतला असून, असा ऐतिहासिक वारसा एका खासगी संघटनेला देणे योग्य नसल्याचे मत त्यांनी नोंदवले आहे.
या मुद्द्यावर आज पुण्यातील सामाजिक कार्यकर्त्यांचे प्रतिनिधी मंडळ पुरातत्व विभागाच्या अधिकाऱ्यांना आणि पुणे महानगरपालिकेचे आयुक्त नवल किशोर राम यांना भेटले. या दोन्ही संस्थांकडे फुले वाड्याचे संरक्षण आणि देखरेखीची औपचारिक जबाबदारी आहे. कार्यकर्त्यांनी आपल्या निवेदनात स्पष्ट केले की, महात्मा जोतीराबा फुले आणि क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या कार्याशी निगडित असलेली ही ऐतिहासिक जागा समाजातील सर्वांसाठी खुली असावी आणि तिचे व्यवस्थापन हे शासकीय अथवा तटस्थ संस्थांकडेच असावे. समता प्रतिष्ठान ही छगन भुजबळ यांच्या नेतृत्वाखालील संस्था असल्याने राजकीय प्रभाव आणि पक्षीय झुकावामुळे या ठिकाणचा वैचारिक वारसा बाधित होऊ शकतो, असा त्यांचा युक्तिवाद आहे.
सामाजिक संघटनांचे प्रतिनिधी पवार यांनी सांगितले की, महात्मा फुले वाडा हा सर्व समाजघटकांचा सांस्कृतिक वारसा आहे. येथे फुले दाम्पत्यांनी सामाजिक बदलांचा पाया रचला होता. त्यामुळे या वास्तूचे व्यवस्थापन संपूर्ण समाजाच्या मालकीचे आणि समाजाच्या हितासाठीच राहिले पाहिजे. कोणत्याही एकाच संस्थेला किंवा व्यक्तीला निर्णयाचा अधिकार दिल्यास ऐतिहासिक वारशावर परिणाम होऊ शकतो, असे त्यांचे मत आहे. शिवाय, या ठिकाणी सध्या सुरू असलेली जतन आणि दुरुस्ती प्रक्रिया देखील शासनाच्या अखत्यारीतच असावी, अशी मागणी करण्यात आली.
पवार आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी शासनाला स्पष्ट इशारा दिला आहे की, ४ तारखेपर्यंत या विषयावर शासनाने अधिकृत भूमिका जाहीर करावी. अन्यथा शहरातील सामाजिक संघटना व्यापक आंदोलन छेडतील. त्यांनी असेही सांगितले की, हा प्रश्न केवळ व्यवस्थापनाचा नसून ऐतिहासिक वारशाच्या मालकीचा आणि त्याच्या जतनाच्या पारदर्शकतेचा आहे. फुले वाड्याचे संवर्धन हे कोणत्याही राजकीय हितसंबंधांपासून दूर राहून केले जावे, यावर सर्व संघटनांचा एकमत आहे.
महात्मा फुले वाड्याचे रक्षण आणि व्यवस्थापन कोणाकडे असावे, याबाबत अनेक नागरिक आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांमध्ये प्रचंड भावना आहेत. फुले दाम्पत्याने समाजातील शोषित, वंचित आणि दुर्बल घटकांसाठी केलेले कार्य आजही प्रेरणादायी मानले जाते. त्यामुळे त्यांच्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या ठिकाणाची देखभाल अत्यंत संवेदनशीलतेने आणि पारदर्शकतेने करणे आवश्यक आहे. शहरातील अनेक प्रगत, बहुजन आणि सामाजिक संघटनांनीही या विषयावर एकमताने आवाज उठवला असून, शासनाने कोणतीही घाईघाईची भूमिका न घेता सर्व पक्षांकडून मते जाणून घेऊनच निर्णय घ्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाकडे आता पुण्याचे लक्ष लागले असून, शासनाची अधिकृत भूमिका येत्या काही दिवसांत स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे. सामाजिक संघटनांच्या आंदोलनाच्या इशाऱ्यामुळे प्रशासनही सजग झाले आहे आणि फुले वाड्याबाबतचा सर्व निर्णय प्रक्रियेचा कल आता नेतृत्व, ऐतिहासिक परंपरा आणि वैचारिक जबाबदारी या तिन्ही मुद्यांवर केंद्रित झाला आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
