Ganeshotsav POP Idol Case: POP गणेशमूर्तींवरून मुंबई उच्च न्यायालयाचे याचिकाकर्त्यांना खडे बोल
POP गणेशमूर्तींवरून मुंबई उच्च न्यायालयाचे याचिकाकर्त्यांना खडे बोल
POP गणेशमूर्तींच्या प्रतीकात्मक विसर्जनाला विरोध करणाऱ्या याचिकाकर्त्यांना मुंबई उच्च न्यायालयाने सवाल करत धार्मिक प्रथांबाबत भूमिका स्पष्ट केली.
पुणे १२ ऑगस्ट २०२६ : गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर प्लास्टर ऑफ पॅरिस अर्थात POP पासून तयार करण्यात येणाऱ्या गणेशमूर्तींच्या विसर्जनाचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. POP मूर्तींमुळे जलप्रदूषण होत असल्याचा मुद्दा उपस्थित करत त्यांच्या प्रतीकात्मक विसर्जनाला विरोध करणाऱ्या याचिकाकर्त्यांना मुंबई उच्च न्यायालयाने सुनावणीदरम्यान खडे बोल सुनावले. न्यायमूर्ती अजय गडकरी आणि न्यायमूर्ती कमल खाता यांच्या खंडपीठाने याचिकाकर्त्यांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित करत धार्मिक परंपरा आणि पर्यावरणीय मुद्द्यांमधील समतोलाचा विषय अधोरेखित केला.
POP गणेशमूर्तींच्या विसर्जनामुळे जलस्रोतांवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामाबाबत पर्यावरणप्रेमी आणि विविध संस्था सातत्याने चिंता व्यक्त करत आहेत. प्लास्टर ऑफ पॅरिस पाण्यात सहज विरघळत नसल्याने मूर्तींच्या विसर्जनानंतर जलप्रदूषणाचा प्रश्न निर्माण होतो, असा दावा केला जातो. त्यामुळे पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवासाठी शाडूची माती किंवा इतर पर्यावरणस्नेही पर्यायांचा वापर करण्याचे आवाहन अनेक स्तरांवर केले जाते.
याच पार्श्वभूमीवर POP मूर्तींच्या प्रतीकात्मक विसर्जनाच्या मुद्द्यावर न्यायालयात याचिका दाखल करण्यात आली होती. सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने याचिकाकर्त्यांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केला. ‘धर्मशास्त्रात केवळ POPच्या मूर्तींचेच विसर्जन केले जाईल, असे कोणत्या धर्मग्रंथात लिहिले आहे?’ असा सवाल खंडपीठाने केला. या प्रश्नातून गणेशमूर्तींच्या विसर्जनाच्या धार्मिक प्रथेबाबत याचिकाकर्त्यांकडून करण्यात येणाऱ्या दाव्याचा आधार न्यायालयाने तपासला.
गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनातील महत्त्वाचा उत्सव आहे. सार्वजनिक मंडळांपासून घरगुती गणपतीपर्यंत मोठ्या प्रमाणावर गणेशमूर्तींची प्रतिष्ठापना केली जाते. उत्सवाच्या काळात धार्मिक भावना, परंपरा आणि पर्यावरण संरक्षण हे तीनही मुद्दे एकाच वेळी चर्चेत येतात. त्यामुळे मूर्तींचे साहित्य, त्यांचे विसर्जन आणि जलस्रोतांचे संरक्षण याबाबत प्रशासनाकडून विविध उपाययोजना केल्या जातात.
POP मूर्तींच्या संदर्भात पर्यावरणीय चिंतेचा मुख्य मुद्दा म्हणजे विसर्जनानंतर मूर्तींचे होणारे विघटन. जलाशयांमध्ये मोठ्या संख्येने POP मूर्तींचे विसर्जन झाल्यास त्याचा परिणाम पाण्याच्या गुणवत्तेवर आणि जलचर परिसंस्थेवर होऊ शकतो, अशी पर्यावरण क्षेत्रातील भूमिका आहे. यामुळे अनेक वर्षांपासून पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा प्रचार केला जात आहे. मात्र, धार्मिक परंपरा आणि पर्यावरणीय नियम यांच्यातील समन्वय कसा साधायचा, हा प्रश्नही महत्त्वाचा ठरतो.
न्यायालयातील सुनावणीमुळे यंदाच्या गणेशोत्सवात POP मूर्तींच्या विसर्जनाचा प्रश्न पुन्हा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. याचिकाकर्त्यांनी उपस्थित केलेल्या पर्यावरणीय चिंतेकडे प्रशासन आणि नागरिकांनी गांभीर्याने पाहणे आवश्यक असले तरी, धार्मिक प्रथा आणि त्यांचा आधार याबाबत ठोस तथ्यांच्या आधारे चर्चा होणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
दरम्यान, गणेशोत्सव जवळ येत असताना मुंबई आणि महाराष्ट्रातील विविध स्थानिक स्वराज्य संस्थांकडून पर्यावरणपूरक विसर्जनासाठी तयारी केली जात आहे. कृत्रिम तलाव, मूर्ती संकलन केंद्रे आणि जनजागृती मोहिमांच्या माध्यमातून जलप्रदूषण कमी करण्याचा प्रयत्न केला जातो. नागरिकांनीही शक्य तितक्या पर्यावरणपूरक पर्यायांचा स्वीकार करून उत्सव साजरा करण्याचे आवाहन केले जाते.
POP गणेशमूर्तींच्या मुद्द्यावर मुंबई उच्च न्यायालयातील सुनावणीमुळे धार्मिक परंपरा, पर्यावरण संरक्षण आणि प्रशासनाची भूमिका यावर पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. न्यायालयाच्या निरीक्षणांनंतर या प्रकरणात पुढील सुनावणीत कोणती भूमिका समोर येते आणि गणेशोत्सवाच्या काळात प्रशासनाकडून कोणत्या उपाययोजना केल्या जातात, याकडे आता लक्ष लागले आहे.
Also Read: Pune’s Latest Information
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
