कार्बाइड गनचा कहर: लहान मुलांच्या डोळ्यांना सहानभूत जखमा, त्वरित उपाय गरजेचे

कार्बाइड गनच्या वापरामुळे अनेक ठिकाणी लहान मुलांची दृष्टी हरवली; मध्यप्रदेशात 122‑हून जास्त रुग्ण, पटन्यात 50+ प्रकरणे. पालक सावध, सोशल मिडीयावर प्रतिबंध आणि कठोर कायदेशीर कारवाई आवश्यक.

सायली मेमाणे

पुणे २४ ऑक्टोबर २०२५ : देशभरातील अनेक भागांत आता फटाकेवजा ‘कार्बाइड गन’ या अवैध आणि धोकादायक उपकरणामुळे गंभीर आरोग्यदायी संकट निर्माण झाले आहे. पाठिंबा आणि आनंदाचा खेळ वाटणारी ही वस्तू अनेकदा गंभीर आणि कायमस्वरूपी दुखापतींचे कारण ठरत आहे — विशेषतः लहान मुलांमध्ये डोळ्यांचे मोठे नुकसान नोंदले गेले आहे.

मध्य प्रदेशमधील अहवालांकडे पाहिले तर केवळ तीन दिवसांत भोपाळ, इंदूर, ग्वाल्हेर आणि जबलपूरसमेत १२२ हून अधिक अल्पवयीन मुले गंभीर डोळ्याच्या दुखापतींनी रुग्णालयात दाखल झाली आहेत. विदिशा जिल्ह्यात दिसणाऱ्या अनेक प्रकरणांमध्ये १४ मुलांची दृष्टी कायमची हरवली असल्याची नोंद आहे, तर भोपाळच्या हमीदिया रुग्णालयात एकटीच्या अहवालानुसार २६ पेक्षा अधिक गंभीर केसेसची नोंद झाली आहे. बिहारच्या पटन्यातही या प्रकरणांचे प्रमाण धोकादायक पातळीला पोहोचले असून ५० हून अधिक लोकांची दृष्टी या उपकरणांमुळे प्रभावित झाल्याचे सांगितले जात आहे.

तज्ञ आणि नेत्ररुग्ण यांचे म्हणणे आहे की, कार्बाइड गनमुळे होणारा स्फोट आणि त्यात निर्माण होणारे कण व उष्णता डोळ्यांवर थेट परिणाम करतात. अनेक प्रकरणांत बुबुळ फुटणे, कॉर्निया किंवा आतील नेत्ररचना गंभीरपणे खराब होणे आणि यापुढे दृष्टी पुनर्संचयित न होणे अशा स्थिती निर्माण झाल्या आहेत. या प्रकारच्या जखमांवर अनेकदा तातडीने शस्त्रक्रिया करावी लागते, आणि अनेकदा दृष्टी कायमची कमी होते.

या धोकादायक ट्रेंडच्या पाठीमागे सोशल मिडीयावर फैलावणाऱ्या “चॅलेंज” व्हिडिओंचा मोठा हात असल्याची तक्रार होत आहे. इंस्टाग्राम रील्स, यूट्यूब चॅलेंज किंवा व्हायरल व्हिडिओंमुळे किशोरवयीन मुलांमध्ये प्रयोग करण्याची प्रवृत्ती वाढली आहे. पालकांनी या प्रकारच्या सामग्रीवर कणखर नियंत्रण ठेवावे आणि मुलांना अशा पोशाखी/धोकादायक ‘खेळ’ पासून दूर ठेवावे, असे आरोग्य आणि बालकल्याण तज्ञ सतत सुचवत आहेत.

आवश्यक पावलांमध्ये स्थानिक प्रशासनाने आणि पोलिसांनी या उपकरणांच्या विक्रीवर आणि उत्पादनावर तातडीने बंदी घालावी, कायदेशीर कारवाई कठोर करावी आणि बाजारात विक्री करणाऱ्यांविरुद्ध कारवाई करावी, असे आरोग्य तज्ज्ञ आणि सामाजिक कार्यकर्ते मागणी करतात. शाळा‑स्तरावर जनजागृती मोहिमा, नेत्र तपास शिबिरे आणि आपत्कालीन नजरा विविध रुग्णालयांमध्ये उपलब्ध करून देणे हे तातडीचे उपाय आहेत.

पालकांसाठी महत्वाचे सल्ले — मुलांना अनोळखी किंवा धोकादायक खेळण्यांकडे न जाता, सोशल मिडिया वापरावर लक्ष ठेवणे; त्वरित काही शंका दिसून आल्यास नजीकच्या नेत्रचिकित्सकांकडे ताबडतोब दाखल करणे. रुग्णालये आणि प्रशासन यांनी एकत्र येऊन पाळलेल्या कायदे आणि प्रतिबंधांचे पालन न केल्यास ह्या घटनांचा मर्यादित करणे कठीण होईल.

या संकटावर त्वरीत प्रतिसाद न दिल्यास अनेक अधिक निस्पाप जीवने कायमची दृष्टी गमावून बसतील — हाच सध्याचा सन्देश आहे. शासन, प्रशासन, शैक्षणिक संस्था आणि पालकांनी सामूहिकपणे हा त्रास थांबवण्यासाठी ताबडतोब उपाय करणे आवश्यक आहे.

Do-follow Links:
Instagram
YouTube
Facebook
Twitter

Also Read More About Pune

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts