‘हिंदुस्तानी जलपरी’ आरती साहा: इंग्लिश चॅनेल पार करणारी भारताची पहिली महिला

दिग्गज जलतरणपटू आरती साहा यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांना स्मरण. ‘हिंदुस्तानी जलपरी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या आरती साहा यांनी १९५९ मध्ये इंग्लिश चॅनेल पोहून पार करणाऱ्या पहिल्या भारतीय व आशियाई महिला होण्याचा मान मिळवला.

सायली मेमाणे

पुणे २४ सप्टेंबर २०२५ : ‘हिंदुस्तानी जलपरी’ म्हणून प्रसिद्ध झालेल्या आरती साहा यांचे नाव आजही प्रेरणादायी ठरते. २४ सप्टेंबर १९४० रोजी कोलकाता येथे त्यांचा जन्म झाला. लहानपणापासूनच त्यांना पोहण्याची आवड निर्माण झाली होती. केवळ चार वर्षांच्या वयात त्यांनी जलतरणाचे प्रशिक्षण घेण्यास सुरुवात केली आणि त्यांची नैसर्गिक कला त्यांना लवकरच एक वेगळी ओळख मिळवून देणारी ठरली.

भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील त्यांच्या कामगिरीची सर्वात मोठी नोंद १९५९ मध्ये झाली, जेव्हा अवघ्या १९ वर्षांच्या वयात त्यांनी इंग्लिश चॅनेल पोहून पार केले. अशा कठीण जलप्रवासाला सामोरे जाणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय व आशियाई महिला ठरल्या. हा विक्रम केवळ त्यांच्या वैयक्तिक यशापुरता मर्यादित राहिला नाही, तर त्याने भारताला जागतिक क्रीडा नकाशावरही एक वेगळी ओळख दिली.

त्या काळात महिला खेळाडूंना संधी मर्यादित होत्या. अशा परिस्थितीत आरती साहा यांनी केलेली ही कामगिरी अडथळे मोडून पुढे जाणारी ठरली. त्यांच्या पराक्रमाने अनेक तरुणींना समाजातील बंधनांच्या चौकटीबाहेर जाऊन स्वप्ने पाहण्याची प्रेरणा दिली. महिला देखील क्रीडाक्षेत्रात पुरुषांइतकीच चमक दाखवू शकतात, हे सिद्ध करणारे त्यांचे हे यश होते.

इंग्लिश चॅनेल पोहणे ही केवळ शारीरिक ताकदीचीच नव्हे, तर मानसिक तयारीचीही परीक्षा होती. कठोर प्रशिक्षण, प्रचंड शिस्त आणि असामान्य जिद्द या गोष्टींनी त्यांनी हा पराक्रम साध्य केला. पश्चिमेकडील खेळाडूंसारखी आधुनिक साधने किंवा सुविधा नसतानाही त्यांनी आपल्या आत्मविश्वासाच्या जोरावर ही अशक्यप्राय वाटणारी कसरत पूर्ण केली.

या कामगिरीनंतर संपूर्ण भारतात आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर त्यांचा गौरव करण्यात आला. वृत्तपत्रे, रेडिओ, आणि परदेशी माध्यमांनी त्यांना धैर्य आणि चिकाटीचे प्रतीक मानले. लाखो भारतीयांसाठी आरती साहा या केवळ एक जलतरणपटू नव्हत्या, तर भारताचा अभिमान वाढवणाऱ्या राष्ट्रीय नायिका होत्या.

३ ऑगस्ट १९९४ रोजी आजारपणामुळे त्यांचे निधन झाले. पण त्यांची गाथा आजही जिवंत आहे. जलतरण क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या अनेक तरुणांसाठी आणि समाजातील अडथळे मोडून आपला मार्ग निर्माण करू पाहणाऱ्या महिलांसाठी त्यांची कहाणी एक प्रेरणा आहे. “हिंदुस्तानी जलपरी” ही उपाधी आजही भारतीय क्रीडाईतिहासात त्यांच्या अद्वितीय योगदानाचे प्रतीक म्हणून कायम आहे.

आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांना आठवताना, त्यांच्या कर्तृत्वासह त्यांनी पुढील पिढ्यांसाठी उभारून ठेवलेला मार्गही साजरा करणे महत्त्वाचे आहे. आरती साहा यांचे आयुष्य हे धैर्य, जिद्द आणि संघर्षाचे उदाहरण आहे. त्यांनी दाखवून दिले की स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी इच्छाशक्ती सर्वात मोठी ताकद आहे. भारतीय क्रीडाक्षेत्रासाठी आणि जागतिक जलतरणविश्वासाठी त्या सदैव प्रेरणादायी दीपस्तंभ राहतील.

Do-follow Links:
Instagram
YouTube
Facebook
Twitter

Also Read More About Pune

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts