IISER पुणेचा शोध: रंग बदलून ओळखता येणार कोरोना आणि झिकाचा संसर्ग

IISER पुणेच्या शास्त्रज्ञांनी विकसीत केली अशी चाचणी, जी रंग बदलून केवळ 20 मिनिटांत सांगते कोविड किंवा झिका व्हायरस आहे की नाही.

सायली मेमाणे

पुणे १७ जून २०२५ : संसर्गजन्य रोगांचे वेळीच निदान करणे हे सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी अत्यंत गरजेचे आहे. आयसर पुणेच्या शास्त्रज्ञांनी यासाठी एक अत्याधुनिक, प्रयोगशाळेविना वापरता येणारी आणि सहज ओळखता येणारी चाचणी विकसित केली आहे. या पद्धतीचा वैशिष्ट्यपूर्ण भाग म्हणजे विशिष्ट रंगबदलाद्वारे केवळ २० मिनिटांत कोविड किंवा झिकासारख्या RNA आधारित विषाणूंचा संसर्ग असल्याचे निदान करता येते. ही प्रक्रिया ना केवळ वेगवान आहे, तर ग्रामीण किंवा साधनसंपत्ती अभावी असलेल्या ठिकाणीही वापरण्यायोग्य आहे.

या नव्या चाचणीमध्ये बायोसेंसरचा वापर केला गेला आहे, जो विशिष्ट RNA स्ट्रँड ओळखतो. जेव्हा या बायोसेंसरमध्ये संबंधित विषाणूचा नमुना मिसळला जातो, तेव्हा त्याचा रंग बदलतो. हा रंगबदल माणसाच्या डोळ्यांनी सहज ओळखता येतो, त्यामुळे यासाठी महागडी यंत्रणा किंवा कौशल्य आवश्यक नाही. ही संकल्पना विशेषतः अशा ठिकाणी उपयुक्त ठरते जिथे रुग्णालयीन सुविधा उपलब्ध नाहीत किंवा पीसीआर चाचण्या घेणे शक्य नाही.

पारंपरिक RT-PCR चाचण्यांच्या तुलनेत, ही नवीन पद्धत अधिक वेगवान, स्वस्त आणि सहज अंमलबजावणीस योग्य आहे. RT-PCR यंत्रणा महाग आणि केंद्रित प्रयोगशाळांमध्येच मर्यादित असल्यामुळे कोरोनासारख्या महामारीत ग्रामीण भागांमध्ये निदानास अडथळे येत होते. आयसरच्या या नव्या तंत्रज्ञानामुळे हे अंतर भरून निघण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

ही चाचणी केवळ भारतातच नव्हे तर कॅनडा आणि ब्राझील यांसारख्या देशांमध्येही यशस्वीरीत्या चाचण्यात आली आहे. पुणे आणि चिलीमधील शास्त्रज्ञांनी एकत्र येऊन या प्रकल्पावर काम केले. विविध आरोग्य धोरणांमध्ये या तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास, साथीचे आजार वेगाने रोखता येऊ शकतील, अशी शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

दरम्यान, २०२५ मध्येही महाराष्ट्रात कोविड रुग्णांची संख्या सातत्याने वाढते आहे. जानेवारीपासून आतापर्यंत १,९०० हून अधिक रुग्ण आढळले असून यातील बहुतांश रुग्णांनी कोरोनावर मात केली आहे. तरीही वयोवृद्ध आणि गंभीर आजारांनी त्रस्त नागरिकांनी काळजी घ्यावी, असा सल्ला सरकारकडून देण्यात आला आहे.

आयसर पुणेचा हा शोध केवळ वैज्ञानिक प्रगतीच नव्हे, तर तो आरोग्य व्यवस्थेतील एक मोठा बदल ठरू शकतो. भविष्यात अशा आणखीही चाचण्या विविध विषाणूंवर आधारित तयार होऊ शकतात आणि त्या सामान्य नागरिकांपर्यंत सहज पोहोचवता येऊ शकतात.

Do-follow Links:
Instagram: https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube: https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61573903448264
Twitter: https://x.com/NewsDotz

IISERPune #कोविडचाचणी #झिकाव्हायरस #RNAबायोसेंसर #कोरोनासंशोधन #IndianScience #MedicalInnovation #PuneNews #बायोटेकनॉलॉजी #PublicHealthIndia #ScienceInMarathi #QuickDetectionTest #VirusDetection #HealthTechIndia #आयसरपुणे #पुणे #ZikaVirusTest #RTPCROptional #InnovationInHealthcare #मेडिकल_शोध