International Day to End Impunity for Crimes Against Journalists: २ नोव्हेंबरचा इतिहास आणि महत्त्व जाणून घ्या
International Day to End Impunity for Crimes Against Journalists: २ नोव्हेंबरचा इतिहास आणि महत्त्व जाणून घ्या
दरवर्षी २ नोव्हेंबर रोजी पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांना जबाबदार व्यक्तींवर कारवाई व्हावी आणि पत्रकारितेचे स्वातंत्र्य सुरक्षित राहावे, यासाठी आंतरराष्ट्रीय जागरूकता दिन पाळला जातो. जाणून घ्या या दिवसाचा इतिहास आणि महत्त्व.
पुणे | २ नोव्हेंबर २०२६ : पत्रकारिता ही लोकशाही व्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधारस्तंभ मानली जाते. समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक प्रश्न आणि नागरिकांशी संबंधित विषय लोकांसमोर मांडण्याची जबाबदारी पत्रकार पार पाडतात. मात्र, जगातील अनेक भागांमध्ये पत्रकारांना त्यांच्या कामामुळे धमक्या, दबाव आणि विविध प्रकारच्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. पत्रकारांविरोधात घडणाऱ्या गुन्ह्यांची निष्पक्ष चौकशी व्हावी आणि संबंधितांना कायदेशीर प्रक्रियेद्वारे जबाबदार धरले जावे, या उद्देशाने दरवर्षी २ नोव्हेंबर रोजी ‘International Day to End Impunity for Crimes Against Journalists’ अर्थात पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांना दंडमुक्ती मिळू नये यासाठीचा आंतरराष्ट्रीय दिन पाळला जातो.
संयुक्त राष्ट्रसंघाने हा दिवस पत्रकारांच्या सुरक्षिततेचा आणि अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याचा मुद्दा जागतिक स्तरावर अधोरेखित करण्यासाठी निश्चित केला आहे. पत्रकारांविरोधात घडणाऱ्या गंभीर घटनांची चौकशी वेळेत आणि निष्पक्षपणे होणे, तसेच अशा प्रकरणांमध्ये जबाबदार व्यक्तींवर कायदेशीर कारवाई होणे आवश्यक आहे. अनेकदा पत्रकारांविरोधातील घटनांमध्ये तपास आणि न्यायप्रक्रियेला विलंब होतो. त्यामुळे अशा प्रकरणांमध्ये दंडमुक्तीची परिस्थिती निर्माण होऊ नये, हा या दिवसामागील प्रमुख उद्देश आहे.
या दिवसाचा इतिहास २०१३ मधील संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या निर्णयाशी संबंधित आहे. संयुक्त राष्ट्र महासभेने १८ डिसेंबर २०१३ रोजी ठराव क्रमांक A/RES/68/163 मंजूर केला. या ठरावाद्वारे २ नोव्हेंबर हा दिवस पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांना मिळणाऱ्या दंडमुक्तीच्या समाप्तीसाठीचा आंतरराष्ट्रीय दिन म्हणून घोषित करण्यात आला. २०१३ मध्ये हा निर्णय घेण्यात आल्यानंतर २०१४ पासून दरवर्षी या दिवशी जगभरात विविध जनजागृती उपक्रम आयोजित केले जातात.
२ नोव्हेंबर ही तारीख निवडण्यामागेही एक महत्त्वाची पार्श्वभूमी आहे. २ नोव्हेंबर २०१३ रोजी माली येथे फ्रेंच पत्रकार गिस्लेन ड्युपाँ आणि क्लॉड व्हेरलॉन यांची हत्या झाली होती. या घटनेने पत्रकारांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पुन्हा अधोरेखित केला. त्यानंतर पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांबाबत जागतिक जागरूकता निर्माण करण्याच्या प्रयत्नांना अधिक महत्त्व मिळाले.
या दिवसानिमित्त विविध देशांमध्ये पत्रकारांच्या सुरक्षिततेसाठी आवश्यक उपाययोजना, कायदेशीर संरक्षण, निष्पक्ष तपास आणि न्यायप्रक्रियेतील पारदर्शकता यावर चर्चा केली जाते. पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांची नोंद, तपास आणि न्यायालयीन प्रक्रिया यामध्ये जबाबदारी निश्चित करण्याची गरज अधोरेखित केली जाते. तसेच पत्रकारांना स्वतंत्रपणे आणि निर्भय वातावरणात काम करता यावे, यासाठी सरकार, प्रसारमाध्यम संस्था आणि सामाजिक संघटनांनी समन्वयाने प्रयत्न करावेत, असा संदेश दिला जातो.
पत्रकारिता केवळ बातम्या देण्याचे माध्यम नसून सार्वजनिक हिताचे प्रश्न मांडण्याचे आणि नागरिकांना माहिती उपलब्ध करून देण्याचे महत्त्वाचे कार्य आहे. त्यामुळे पत्रकारांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न हा केवळ माध्यम क्षेत्रापुरता मर्यादित राहत नाही, तर तो लोकशाही, अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य आणि माहितीच्या अधिकाराशीही संबंधित आहे. पत्रकारांविरोधातील गुन्ह्यांची योग्य चौकशी होणे आणि दोषींना कायदेशीर प्रक्रियेनुसार जबाबदार धरणे ही लोकशाही व्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाची बाब आहे.
२ नोव्हेंबरचा हा आंतरराष्ट्रीय दिन पत्रकारांच्या कामाचे महत्त्व अधोरेखित करण्याबरोबरच त्यांच्या सुरक्षिततेसाठी जागतिक पातळीवर सातत्याने प्रयत्न करण्याची आठवण करून देतो. पत्रकारांना सुरक्षित वातावरणात काम करता यावे आणि त्यांच्या कामाशी संबंधित गुन्ह्यांमध्ये न्यायप्रक्रिया प्रभावीपणे राबवली जावी, हा या दिवसाचा मुख्य संदेश आहे.
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
