ITR 2026: ITR भरण्यापूर्वी AIS, TIS आणि Form 26AS तपासा; नाहीतर आयकर विभागाची नोटीस येऊ शकते
ITR 2026: ITR भरण्यापूर्वी AIS, TIS आणि Form 26AS तपासा; नाहीतर आयकर विभागाची नोटीस येऊ शकते
ITR 2026 भरताना फक्त Form 16 वर विसंबून राहू नका. AIS, TIS आणि Form 26AS तपासले नाहीत तर आयकर विभागाकडून mismatch notice येऊ शकते. जाणून घ्या कोणती काळजी घ्यावी.
पुणे २२ मे २०२६ : आयकर परतावा म्हणजेच ITR भरण्याचा हंगाम सुरू झाला असून नोकरदार वर्गाकडून आवश्यक कागदपत्रांची तयारी सुरू झाली आहे. अनेक कर्मचारी कंपनीकडून Form 16 मिळताच तातडीने ITR भरतात. मात्र कर तज्ज्ञांच्या मते, केवळ Form 16 वर अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते. जर तुम्ही ITR दाखल करण्यापूर्वी AIS (Annual Information Statement), TIS (Taxpayer Information Summary) आणि Form 26AS तपासले नाहीत, तर आयकर विभागाकडून mismatch notice येण्याची शक्यता वाढू शकते.
Form 16 हे तुमच्या नियोक्ता कंपनीकडून दिले जाणारे दस्तऐवज आहे. यात तुमचा वार्षिक पगार, वजावटी आणि कापलेला TDS याची माहिती असते. मात्र या फॉर्ममध्ये तुमच्या इतर आर्थिक व्यवहारांची संपूर्ण माहिती नसते. उदाहरणार्थ, बचत खात्यावर मिळालेले व्याज, FD वरील उत्पन्न, शेअर्स किंवा म्युच्युअल फंडातून मिळणारा नफा आणि मालमत्तेच्या व्यवहारांची माहिती यात समाविष्ट नसते. त्यामुळे ITR भरताना केवळ Form 16 पुरेसा मानला जात नाही.
याठिकाणी AIS, TIS आणि Form 26AS महत्त्वाची भूमिका बजावतात. Form 26AS ला करदात्याचे टॅक्स पासबुक म्हटले जाते. यात तुमच्या PAN नंबरवर कापलेला TDS आणि TCS याची संपूर्ण माहिती असते. बँक, कंपनी किंवा इतर संस्थांनी तुमच्या नावावर किती कर कपात केली आहे, हे या फॉर्ममध्ये स्पष्ट दिसते.
दुसरीकडे AIS म्हणजे Annual Information Statement हे अधिक विस्तृत दस्तऐवज आहे. यात वर्षभरातील जवळपास सर्व आर्थिक व्यवहारांची माहिती असते. बचत खात्यावर मिळालेले व्याज, FD वरील उत्पन्न, शेअर्स व म्युच्युअल फंडातील व्यवहार, लाभांश, मालमत्ता खरेदी-विक्री अशा विविध व्यवहारांचा तपशील AIS मध्ये दिसतो. तर TIS म्हणजे Taxpayer Information Summary हा तुमच्या एकूण करपात्र उत्पन्नाचा सारांश असतो.
उदाहरणार्थ, समजा तुमच्या Form 16 मध्ये पगाराची माहिती योग्य आहे, पण बँक खात्यावर मिळालेल्या १५ हजार रुपयांच्या व्याजाचा उल्लेख नाही. मात्र बँकेने ही माहिती थेट आयकर विभागाला AIS मार्फत दिलेली असते. अशा परिस्थितीत तुम्ही ITR मध्ये ते उत्पन्न दाखवले नाही, तर आयकर विभागाच्या प्रणालीला विसंगती दिसून येते. परिणामी तुम्हाला कलम 143(1) अंतर्गत नोटीस मिळू शकते.
त्यामुळे ITR दाखल करण्यापूर्वी काही महत्त्वाच्या गोष्टींची खात्री करणे आवश्यक आहे. सर्वप्रथम आयकर ई-फायलिंग पोर्टलवर लॉग इन करून AIS, TIS आणि Form 26AS डाउनलोड करा. त्यानंतर Form 16 मधील TDS ची माहिती Form 26AS आणि AIS शी जुळते का, हे तपासा. जर AIS मध्ये चुकीची नोंद दिसत असेल किंवा दुसऱ्या व्यक्तीचा व्यवहार तुमच्या PAN वर दिसत असेल, तर त्याबाबत पोर्टलवर तक्रार नोंदवता येते.
कर तज्ज्ञांच्या मते, जून महिन्याच्या अखेरीपर्यंत थांबणे फायदेशीर ठरू शकते, कारण बँका आणि वित्तीय संस्था TDS रिटर्न अपडेट करण्यासाठी वेळ घेतात. AIS आणि Form 26AS पूर्णपणे अपडेट झाल्यानंतर ITR भरल्यास नोटीसचा धोका कमी होतो आणि रिफंड प्रक्रियाही जलद होते.
ITR भरताना घाई करण्याऐवजी सर्व कागदपत्रांची अचूक पडताळणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. योग्य माहितीच्या आधारे ITR दाखल केल्यास भविष्यातील करसंबंधित अडचणी सहज टाळता येऊ शकतात.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
