Mumbai Air Quality : दिवाळीनंतर मुंबईच्या हवेची गुणवत्ता खालावली अनेक भागांत AQI खराब
Mumbai Air Quality : दिवाळीनंतर मुंबईच्या हवेची गुणवत्ता खालावली अनेक भागांत AQI खराब
दिवाळीतील फटाक्यांनंतर मुंबईच्या हवेची गुणवत्ता खालावली आहे. BKC, चेंबूर, घाटकोपर, मालाडसह अनेक भागांत AQI खराब श्रेणीत नोंदला गेला. शहराचा सरासरी AQI मात्र मध्यम श्रेणीत राहिला.
१० नोव्हेंबर २०२६ | मुंबई : दिवाळीच्या काळात फटाक्यांच्या वापरामुळे मुंबईतील हवेच्या गुणवत्तेचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे. लक्ष्मीपूजनाच्या रात्री अनेक भागांमध्ये फटाक्यांचा धूर पसरल्याने वातावरण धुरकट झाल्याचे चित्र पाहायला मिळाले. काही परिसरांमध्ये दृश्यमानतेवरही परिणाम झाल्याचे दिसून आले. विशेष म्हणजे, मुंबई महापालिकेने रॉकेट प्रकारच्या फटाक्यांच्या वापरावर निर्बंध घातले असतानाही सोमवारी संध्याकाळी शहरातील विविध भागांत रंगीबेरंगी फटाके आकाशात उडताना दिसले. त्यामुळे दिवाळीच्या उत्साहासोबतच हवेच्या गुणवत्तेबाबतही चिंता व्यक्त केली जात आहे.
केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या ‘समीर’ ॲपवरील आकडेवारीनुसार, सोमवारी मुंबईचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक म्हणजेच AQI १७३ नोंदवण्यात आला. हा निर्देशांक मध्यम श्रेणीत येत असला, तरी शहरातील काही निरीक्षण केंद्रांवर हवेची गुणवत्ता खराब श्रेणीत नोंदवण्यात आली. वांद्रे-कुर्ला संकुल (BKC), चेंबूर, देवनार, घाटकोपर, खेरवाडी, मालाड पश्चिम आणि नेव्ही नगर या भागांमध्ये प्रदूषणाची पातळी तुलनेने अधिक असल्याचे आकडेवारीतून स्पष्ट झाले.
लक्ष्मीपूजनाच्या रात्री प्रदूषणाच्या पातळीत टप्प्याटप्प्याने वाढ झाल्याचे सरकारी नोंदींवरून दिसून आले. रात्री १० वाजता मुंबईचा AQI १३७ होता. रात्री ११ वाजता तो १४४ वर पोहोचला, तर मध्यरात्री १२ वाजता १५१ नोंदवण्यात आला. त्यानंतर सोमवारी सकाळी हा निर्देशांक १७२ पर्यंत गेला. शहराच्या सरासरी निर्देशांकात वाढ झाली असली, तरी अनेक ठिकाणी स्थानिक पातळीवरील प्रदूषण अधिक असल्याचे निरीक्षण केंद्रांच्या आकडेवारीतून समोर आले.
वांद्रे-कुर्ला संकुलातील आयआयटीएम आणि महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या केंद्रांवरही हवेची गुणवत्ता खराब श्रेणीत नोंदवण्यात आली. याशिवाय शिवडी, शिवाजीनगर, खेरवाडी आणि इतर काही परिसरांमध्येही प्रदूषणाची पातळी वाढलेली होती. दुसरीकडे, बोरिवली पूर्व येथील निरीक्षण केंद्रावर तुलनेने कमी AQI नोंदवण्यात आला. त्यामुळे एकाच शहरातील वेगवेगळ्या परिसरांमध्ये हवेच्या गुणवत्तेत मोठी तफावत असल्याचे दिसून आले.
दरम्यान, बोरिवली पूर्व परिसरातील आकडेवारीनेही लक्ष वेधले. दुपारच्या सुमारास या भागातील AQI १०४ होता. मात्र, संध्याकाळी फटाक्यांचा वापर सुरू झाल्यानंतर नोंदींमध्ये बदल दिसून आला. रात्रीच्या वेळी परिसरात धुराचे थर जाणवत असतानाही काही वेळा निर्देशांक कमी नोंदवला गेला. त्यामुळे प्रत्यक्ष वातावरणातील परिस्थिती आणि निरीक्षण केंद्रांवरील आकडेवारी यांच्यातील फरकाबाबत नागरिकांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
या संदर्भात हवेच्या गुणवत्तेची नोंद करण्याच्या पद्धतीकडेही लक्ष वेधले जात आहे. AQI मोजताना २४ तासांच्या सरासरीचा विचार केला जातो. त्यामुळे काही तासांच्या कालावधीत वाढलेले प्रदूषण शहराच्या एकूण सरासरी निर्देशांकात लगेच पूर्णपणे दिसून येत नाही. याशिवाय वाऱ्यांचा वेग आणि दिशेमुळेही प्रदूषकांच्या प्रमाणात बदल होऊ शकतो.
भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान विज्ञान संस्थेचे शास्त्रज्ञ डॉ. सचिन घुडे यांच्या माहितीनुसार, सोमवारी मुंबईत वाऱ्यांचा वेग ताशी १३ किलोमीटर होता. त्यामुळे वातावरणातील प्रदूषके वाहून जाण्यास मदत झाली. लक्ष्मीपूजनाच्या रात्री धुरकट झालेले वातावरण सोमवारी सकाळी तुलनेने स्वच्छ दिसण्यामागे वाऱ्यांचा वेग हे एक कारण असल्याचे सांगण्यात आले.
दिवाळीच्या काळातील या परिस्थितीमुळे मुंबईतील हवेच्या गुणवत्तेचे नियमित निरीक्षण आणि प्रदूषण नियंत्रण उपाययोजनांचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे. शहराचा सरासरी AQI मध्यम श्रेणीत असला, तरी स्थानिक पातळीवरील नोंदींकडेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. आगामी काळात फटाक्यांचा वापर, हवामानातील बदल आणि वाहतुकीमुळे होणारे उत्सर्जन यांचा मुंबईच्या हवेच्या गुणवत्तेवर काय परिणाम होतो, याकडे नागरिकांचे लक्ष राहणार आहे.
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
