Pune News: पवना धरणातील पुरातन वाघेश्वर मंदिर ८ महिन्यांनी पाण्याबाहेर महादर्शनासाठी भाविकांची गर्दी

मावळ तालुक्यातील पवना धरणातील हेमाडपंथी वाघेश्वर मंदिर पाणीपातळी घटल्याने ८ महिन्यांनंतर पुन्हा उघड झाले. इतिहास, वैशिष्ट्ये आणि संवर्धनाच्या मागणीचा आढावा.

पुणे २७ एप्रिल २०२६ : पुणे जिल्ह्यातील मावळ तालुक्यात निसर्गरम्य परिसरात वसलेले Wagheshwar Temple तब्बल आठ महिन्यांनंतर पुन्हा एकदा पाण्याबाहेर प्रकट झाले आहे. Pawna Dam येथील पाणीपातळी घटल्यामुळे हे प्राचीन हेमाडपंथी मंदिर भाविकांसाठी खुले झाले असून महादेवाच्या दर्शनासाठी नागरिकांची गर्दी वाढू लागली आहे. वर्षातील बराच काळ जलसमाधीत असणारे हे मंदिर मार्चअखेर पाणी कमी होताच एखाद्या लेण्याप्रमाणे समोर येते, असे स्थानिक पुजाऱ्यांचे सांगणे आहे.

१९७१ मध्ये धरणात पाणी साठवण्यास सुरुवात झाल्यापासून हे मंदिर दरवर्षी अनेक महिने पाण्याखाली राहते. तरीही त्याचा गाभारा आणि दगडी रचना आजही इतिहासाची साक्ष देताना दिसते. सुमारे ७०० ते ८०० वर्षांपूर्वी बांधलेले हे मंदिर हेमाडपंथी स्थापत्यशैलीचा उत्कृष्ट नमुना मानले जाते. सिमेंट वा आधुनिक साहित्याविना केवळ दगडांची अचूक जुळवाजुळव करून उभारलेली ही रचना त्या काळातील कारागिरीची प्रचिती देते.

संशोधकांच्या मते, या मंदिराची निर्मिती ११व्या किंवा १२व्या शतकात झाली असावी. आज मंदिराचा केवळ ढाचा आणि गाभारा शिल्लक असला तरी भिंतीवरील कोरीव काम, दगडी रचना आणि परिसराची मांडणी पर्यटकांना थक्क करते. पाण्याखाली दीर्घकाळ राहिल्यामुळे मंदिराच्या कळसाचा मोठा भाग ढासळला असून भिंतींना भेगा पडल्या आहेत. तरीही गाभारा तुलनेने सुस्थितीत असल्याचे दिसून येते.

या मंदिराला ऐतिहासिक संदर्भांचीही जोड आहे. लोकपरंपरेनुसार, कोकण आणि सिंधुदुर्ग मोहिमेनंतर छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी येथे दर्शन घेतल्याची आख्यायिका सांगितली जाते. जवळच असलेल्या Tikona Fort आणि Tung Fort परिसरात येत असताना महाराज येथे नतमस्तक होत असत, अशी स्थानिकांची श्रद्धा आहे. या कथनामुळे मंदिराबद्दलची भावनिक आणि ऐतिहासिक नाळ अधिक दृढ झाली आहे.

सध्या पुढील तीन ते चार महिने हे मंदिर भाविक आणि पर्यटकांसाठी खुले राहणार आहे. पावसाळा सुरू झाल्यानंतर पुन्हा पाणी वाढल्यावर मंदिर जलसमाधीत जाणार असल्याने या काळात मोठी गर्दी अपेक्षित आहे. वाढती वर्दळ लक्षात घेता पर्यटकांच्या सुरक्षेसाठी आणि परिसर स्वच्छतेसाठी प्रशासनाने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी स्थानिकांकडून होत आहे.

पुरातत्व आणि संवर्धनाच्या दृष्टीने हे मंदिर अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. वर्षानुवर्षे पाण्याखाली राहिल्याने झालेल्या झिजेमुळे तातडीच्या दुरुस्तीची गरज अधोरेखित होत आहे. या ऐतिहासिक ठेव्याचे जतन करण्यासाठी पुरातत्व विभाग, स्थानिक प्रशासन आणि शिवप्रेमी यांची संयुक्त मोहीम उभी राहण्याची आवश्यकता व्यक्त केली जात आहे.

पवना धरणातील पाणी ओसरताच दरवर्षी उघडणारे वाघेश्वर मंदिर हे निसर्ग, इतिहास आणि श्रद्धेचा संगम ठरते. काही महिन्यांच्या या कालावधीत हजारो भाविक येथे येऊन महादेवाचे दर्शन घेतात आणि इतिहासाच्या साक्षीने भारावून जातात. या अनमोल वारशाचे संवर्धन होणे, हीच आता सर्वांची अपेक्षा आहे.

Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/

Twitter – https://x.com/NewsDotz

Also Read: Pune’s Latest Information

FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare

About The Author

Sayali Memane

Sayali Memane is a Pune-based journalist at NewsDotz, covering Maharashtra news, current affairs, and trending updates. She focuses on clear, factual, and fast digital reporting, delivering reliable news content tailored for modern audiences across platforms.

See author's posts