पुण्यात मानवी-वन्यजीव संघर्ष व्यवस्थापनावर आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण; महाराष्ट्र वन विभागाची महत्त्वपूर्ण पुढाकार
पुण्यात मानवी-वन्यजीव संघर्ष व्यवस्थापनावर आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण; महाराष्ट्र वन विभागाची महत्त्वपूर्ण पुढाकार
महाराष्ट्र वन विभागाने पुण्यात दक्षिण आफ्रिकेतील तज्ज्ञांच्या सहकार्याने मानवी-वन्यजीव संघर्ष व्यवस्थापनावर आंतरराष्ट्रीय तांत्रिक प्रशिक्षण आयोजित केले. सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प आणि पुणे-जुन्नर विभागातील ४० पेक्षा अधिक अधिकाऱ्यांचा सहभाग.
पुणे, ६ डिसेंबर २०२५ : महाराष्ट्रातील वैज्ञानिक वन्यजीव व्यवस्थापन आणखी सक्षम करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत महाराष्ट्र वन विभागाने पुण्यात मानवी-वन्यजीव संघर्ष व्यवस्थापनावरील आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित केली. पुणे फॉरेस्ट सर्कलचे वनसंरक्षक श्री. आशीष ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली ५ डिसेंबर २०२५ रोजी आयोजित या तांत्रिक प्रशिक्षणात दक्षिण आफ्रिकेतील जागतिक दर्जाच्या वन्यजीव व्यवस्थापन तज्ज्ञांनी सहभाग घेतला. RESQ Charitable Trust च्या सहकार्याने आयोजित या प्रशिक्षणाचा उद्देश राज्यातील संघर्ष प्रतिसाद पद्धती अधिक वैज्ञानिक, तांत्रिक आणि व्यावसायिक करण्याचा होता.
सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प, जुन्नर, पुणे आणि सोलापूर वनविभागातील ४० हून अधिक फील्ड अधिकाऱ्यांनी या प्रशिक्षणात भाग घेतला. या सर्व विभागांना चित्यांच्या हालचाली, लांडगे, हायना, तसेच विविध शाकाहारी प्राण्यांशी संबंधित मानवी-वन्यजीव संघर्षांचा वारंवार सामना करावा लागतो. त्यामुळे ऑन-ग्राउंड पातळीवर कार्य करणाऱ्या अधिकाऱ्यांसाठी हे प्रशिक्षण अत्यंत उपयुक्त मानले जात आहे.
प्रशिक्षणासाठी दक्षिण आफ्रिकेतील दोन आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांना निमंत्रित करण्यात आले होते — श्री. हेन स्कोमान, वन्यजीव पकड आणि ऑपरेशन्स विशेषज्ञ, तसेच डॉ. जोसेफिन स्कारूप पीटरसन, वारसा वन्यजीव फाऊंडेशन आणि VetX यांच्या प्रतिनिधी म्हणून सहभागी झालेल्या वन्यजीव पशुवैद्यक. या दोन्ही तज्ज्ञांनी जंगली प्राण्यांच्या सुरक्षित पकड पद्धती, संघर्ष कमी करण्याच्या धोरणांपासून ते लोकसंख्या व्यवस्थापन आणि प्रगत संवर्धन ऑपरेशन्सपर्यंत जागतिक दर्जाचे अनुभव अधिकाऱ्यांसोबत शेअर केले.
या कार्यशाळेत सीमाव्यवस्थापन, क्षेत्रनिहाय प्रतिसाद, प्राण्यांच्या कल्याणाला प्राधान्य देणारे हाताळणी प्रोटोकॉल, तसेच परिसंस्थेवर आधारित उपाय अशा विविध तांत्रिक विषयांवर सखोल मार्गदर्शन करण्यात आले. महाराष्ट्रातील जमिनीवरील वास्तव परिस्थिती, लोकसंख्या घनता, बदलते अधिवास आणि मानवी हस्तक्षेप वाढ यांच्याशी हे जागतिक अनुभव कसे जोडले जाऊ शकतात यावर अधिकाऱ्यांनी विस्तृत चर्चा केली. संघर्ष व्यवस्थापनाच्या क्षेत्रात वैज्ञानिक आणि व्यावसायिक पद्धतींचा अवलंब करण्यावर राज्याचा भर वाढत असल्याचे या चर्चांमधून पुन्हा स्पष्ट झाले.
या प्रशिक्षणाबद्दल बोलताना पुणे फॉरेस्ट सर्कलचे वनसंरक्षक आशीष ठाकरे म्हणाले, “दक्षिण आफ्रिकेतील प्राणी, पर्यावरण आणि इतिहास आपल्यापेक्षा वेगळे असले तरी काही महत्त्वाचे सिद्धांत सर्वत्र समान लागू पडतात. हेन आणि डॉ. जोसेफिन यांनी दिलेला अनुभव महाराष्ट्रातील आमच्या आव्हानांशी थेट जोडला जातो. अशा आंतरराष्ट्रीय संवादांमुळे आमच्या फील्ड अधिकाऱ्यांची क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढते आणि संघर्ष व्यवस्थापनासाठी अधिक प्रभावी धोरणे तयार करण्यास मदत होते.”
RESQ Charitable Trust चे डायरेक्टर (वाइल्डलाईफ ऑपरेशन्स) तुहिन सतर्कर यांनीही या उपक्रमाचे कौतुक करताना म्हटले, “ज्ञान देवाणघेवाणीमुळे दृष्टीकोन विस्तारतो आणि निर्णयक्षमता अधिक परिष्कृत होते. अशा तज्ज्ञ भेटींमुळे वेगवेगळ्या भौगोलिक किंवा धोरणात्मक मर्यादांना ओलांडणारे व्यावहारिक उपाय निर्माण होतात. वन विभागाचा सातत्याने मिळणारा पाठिंबा हे प्रगत प्रशिक्षण शक्य करतो.”
या प्रशिक्षण सत्रामुळे महाराष्ट्रातील मानवी-वन्यजीव संघर्ष व्यवस्थापन अधिक वैज्ञानिक, व्यावसायिक आणि तातडीने प्रतिसाद देणारे होण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. राज्यातील संवर्धन उपक्रमांना गती देत, वन्यजीव आणि नागरिकांच्या सुरक्षिततेमध्ये संतुलन साधण्यासाठी अशा आंतरराष्ट्रीय उपक्रमांची भूमिका निर्णायक ठरणार आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
