पुण्यातील हेरिटेज वॉकला उत्स्फूर्त प्रतिसाद लपलेली वारसास्थळे उजेडात
पुण्यातील हेरिटेज वॉकला उत्स्फूर्त प्रतिसाद लपलेली वारसास्थळे उजेडात
पुणे शहरातील हेरिटेज वॉकमुळे दुर्लक्षित ऐतिहासिक स्थळे समोर येत आहेत. नागरिक, पर्यटक आणि विद्यार्थ्यांचा वाढता सहभाग; वारसा संवर्धनाला नवी चालना.
पुणे ०५ मे २०२६ : पुणे शहरात सुरू असलेल्या हेरिटेज वॉक उपक्रमाला नागरिक, पर्यटक आणि विद्यार्थ्यांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. या उपक्रमामुळे केवळ प्रसिद्ध स्थळांपुरते मर्यादित न राहता, अनेक दुर्लक्षित आणि लपलेल्या वारसास्थळांचा नव्याने परिचय होत आहे. परिणामी, पुणेकरांमध्ये आपल्या इतिहासाबद्दल नव्याने जागरूकता निर्माण होत असून, वारसा जतन आणि संवर्धनाची भावना बळकट होत आहे. हेरिटेज वॉकमध्ये शनिवार वाडा, लाल महाल आणि कसबा गणपती मंदिर यांसारख्या प्रमुख स्थळांसोबतच कमी परिचित भागांचाही समावेश केला जात आहे.
विशेषतः सोमवार पेठेतील त्रिशुंड गणपती मंदिर, जुन्या वाड्यांतील लाकडी नक्षीकाम, पेशवाईकालीन गल्ली-बोळ आणि पारंपरिक बाजारपेठा यांचा नव्याने शोध लागत आहे. काही वॉकमध्ये गणेशोत्सवाशी संबंधित ९ ते १० ऐतिहासिक मंदिरांचा समावेश करून त्यांच्या स्थापनेमागील सामाजिक आणि स्वातंत्र्यलढ्याशी निगडित इतिहास उलगडला जातो. या उपक्रमाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे अनुभवाधारित शिक्षण. शाळा आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना पुस्तकातील इतिहास प्रत्यक्ष स्थळांवर पाहता येत असल्याने त्यांचा अभ्यास अधिक सखोल आणि जिवंत बनतो.
मार्गदर्शकांकडून कथाकथन, किस्से आणि ऐतिहासिक संदर्भ सांगितले जातात. काही ठिकाणी फोटो वॉक, नाट्यरूपांतरण आणि सांस्कृतिक सादरीकरणेही आयोजित केली जातात, ज्यामुळे सहभाग अधिक आकर्षक होतो. पर्यटनाच्या दृष्टीनेही या उपक्रमाचे महत्त्व वाढत आहे. देश-विदेशातील पर्यटकांना पुण्याचा समृद्ध वारसा जवळून अनुभवता येत असल्याने शहराच्या पर्यटनाला चालना मिळत आहे. स्थानिक मार्गदर्शक, हस्तकला विक्रेते, लहान व्यावसायिक आणि कॅफे यांनाही याचा आर्थिक फायदा होत असून ‘हेरिटेज टुरिझम’ या संकल्पनेला शहरात बळ मिळत आहे.
इतिहास अभ्यासक केतन पुरी यांच्या मते, वारसा भटकंतीतून मुलांना ऐतिहासिक स्थळांचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळतो, जो केवळ पुस्तकातून शक्य होत नाही. वारसा पाहणे ही केवळ मनोरंजनाची गोष्ट नसून त्यातून जनजागृती होते आणि संवर्धनाची प्रेरणा मिळते. विद्यार्थी जगदीश बामणे यांनीही या उपक्रमातून ऐतिहासिक दस्तऐवज, संस्कृती आणि परंपरेचा जवळून अनुभव घेण्याची संधी मिळत असल्याचे सांगितले. फर्ग्युसन महाविद्यालय येथील सांस्कृतिक विभाग प्रमुख डॉ. रूपाली शिंदे यांच्या मते, पुणे आणि परिसरातील शंभर वर्षांहून अधिक जुनी शैक्षणिक व सांस्कृतिक केंद्रे पाहणे ही काळाची गरज आहे.
तथापि, या वॉकमधून काही गंभीर समस्या देखील पुढे आल्या आहेत. अनेक ऐतिहासिक वास्तूंची जीर्ण अवस्था, देखभालीचा अभाव, स्वच्छतेचे प्रश्न आणि वाढते शहरीकरण यामुळे वारसास्थळांवर धोका निर्माण झाला आहे. काही ठिकाणी रस्ते रुंदीकरण आणि विकासकामांमुळे जुन्या वास्तूंना स्थलांतराचा धोका निर्माण झाला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, प्रशासनाने ठोस संवर्धन धोरण आखून नागरिकांचा सहभाग वाढवणे अत्यावश्यक आहे.
एकूणच, हेरिटेज वॉक हा केवळ पर्यटनाचा भाग नसून, पुण्याच्या सांस्कृतिक ओळखीचा शोध घेणारा आणि ती जपण्याची जाणीव करून देणारा प्रभावी उपक्रम ठरत आहे. नव्याने समोर येणारी वारसास्थळे, वाढता प्रतिसाद आणि विद्यार्थ्यांचा सहभाग पाहता, भविष्यात हा उपक्रम अधिक व्यापक आणि परिणामकारक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
