आता राज्यातील सर्व शेतकऱ्यांना मिळणार फार्मर आयडी; महसूल विभागाचे नवे परिपत्रक
आता राज्यातील सर्व शेतकऱ्यांना मिळणार फार्मर आयडी; महसूल विभागाचे नवे परिपत्रक
अॅग्रीस्टॅक योजनेंतर्गत महाराष्ट्रातील सर्व शेतकऱ्यांना फार्मर आयडी मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. जमिनीची नोंद किंवा लागवडीची माहिती उपलब्ध नसलेल्या शेतकऱ्यांनाही महसूल अभिलेखांच्या पडताळणीनंतर फार्मर आयडी मिळू शकणार आहे.
७ नोव्हेंबर २०२६ | पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. अॅग्रीस्टॅक योजनेंतर्गत फार्मर आयडी मिळवताना येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाने नवीन मार्गदर्शक कार्यपद्धती (SOP) जाहीर केली आहे. त्यामुळे सातबारा उताऱ्यावर नाव नसणे, जमिनीची नोंद उपलब्ध नसणे किंवा प्रत्यक्ष लागवडीच्या क्षेत्राची माहिती नोंदवलेली नसणे अशा कारणांमुळे फार्मर आयडीपासून वंचित राहिलेल्या पात्र शेतकऱ्यांना दिलासा मिळणार आहे. या निर्णयामुळे राज्यातील अधिकाधिक शेतकऱ्यांना डिजिटल शेतकरी नोंदणी व्यवस्थेत समाविष्ट करण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
केंद्र सरकारच्या डिजिटल कृषी अभियानांतर्गत अॅग्रीस्टॅक ही डिजिटल व्यवस्था विकसित करण्यात आली आहे. या माध्यमातून प्रत्येक शेतकऱ्याची स्वतंत्र डिजिटल ओळख तयार केली जाते. फार्मर आयडीच्या मदतीने शेतकऱ्यांची माहिती, जमिनीच्या नोंदी आणि शेतीशी संबंधित तपशील एकत्रितपणे उपलब्ध होतात. विविध शासकीय कृषी योजना, अनुदान आणि इतर सुविधांचा लाभ देण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ करणे हा या व्यवस्थेमागील प्रमुख उद्देश आहे. महाराष्ट्रातही फार्मर आयडी तयार करण्याचे काम सुरू असून, त्यासाठी आधार क्रमांक आणि जमीनविषयक अभिलेखांची जोडणी केली जात आहे.
मात्र, प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या अनेक व्यक्तींची नावे सातबारा उताऱ्यावर किंवा इतर अधिकारांच्या नोंदींमध्ये नसल्यामुळे त्यांना फार्मर आयडी तयार करताना अडचणी येत होत्या. काही ठिकाणी जमीन कुटुंबातील ज्येष्ठ सदस्यांच्या नावावर आहे, तर प्रत्यक्ष शेती पुढील पिढीतील सदस्यांकडून केली जाते. देवस्थान, इनाम, वतन किंवा कबुलायतदार जमिनींच्या बाबतीतही अभिलेखांमधील नोंदींमुळे अडचणी निर्माण होत होत्या. त्यामुळे प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या पात्र व्यक्तींना डिजिटल नोंदणीमध्ये समाविष्ट करण्यासाठी स्वतंत्र कार्यपद्धतीची आवश्यकता निर्माण झाली होती.
नवीन मार्गदर्शक कार्यपद्धतीनुसार, काही विशिष्ट अटी पूर्ण करणाऱ्या शेतकऱ्यांची महसूल अभिलेखांच्या आधारे पडताळणी केली जाणार आहे. विशेषतः १ जानेवारी २०१५ पूर्वीपासून संबंधित जमीन कसत असलेल्या, सध्या त्या जमिनीचा ताबा असलेल्या आणि त्यासंबंधी किमान एक पुरावा उपलब्ध असलेल्या व्यक्तींच्या प्रकरणांचा विचार केला जाणार आहे. अधिकृत भाडेपट्टा किंवा कराराच्या आधारे शेती करणाऱ्या व्यक्ती तसेच शासनाकडून जमीन मंजूर किंवा वाटप झालेल्या पात्र व्यक्तींनाही या प्रक्रियेत समाविष्ट करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
या प्रक्रियेत ग्राम महसूल अधिकारी म्हणजेच तलाठी यांची महत्त्वाची भूमिका असणार आहे. संबंधित शेतकऱ्यांनी सादर केलेली कागदपत्रे, जुने महसूल अभिलेख, महसूल भरल्याच्या पावत्या, सनद, भाडेपट्टा करार आणि इतर उपलब्ध पुराव्यांची तपासणी केली जाईल. पडताळणीदरम्यान आवश्यक माहिती प्रणालीमध्ये नोंदवली जाईल. त्यानंतर संबंधित पात्र व्यक्तींची यादी सार्वजनिकरीत्या प्रसिद्ध करण्याची प्रक्रिया राबवली जाणार आहे.
तलाठ्यांकडून तयार करण्यात आलेली प्रकरणे मंडळ अधिकाऱ्यांकडे पाठवली जातील. मंडळ अधिकारी उपलब्ध कागदपत्रे आणि नोंदींची तपासणी करून ती पुढील मंजुरीसाठी तहसीलदारांकडे सादर करतील. तहसीलदार अंतिम स्तरावर संबंधित प्रकरणाची छाननी करतील. सर्व आवश्यक बाबींची खातरजमा झाल्यानंतर अर्ज मंजूर किंवा नामंजूर करण्याचा निर्णय घेतला जाईल. अर्ज नामंजूर झाल्यास त्याची कारणेही संबंधित प्रणालीमध्ये नमूद करावी लागणार आहेत.
अंतिम मंजुरी मिळाल्यानंतर संबंधित शेतजमिनीच्या हिश्श्यासाठी स्वतंत्र फार्म आयडी तयार करण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल. त्यानंतर ही माहिती केंद्रीय प्रकल्प व्यवस्थापन यंत्रणेकडे उपलब्ध करून दिली जाईल. पुढील टप्प्यात पात्र शेतकऱ्यांना जवळच्या नागरी सुविधा केंद्रामार्फत (CSC) फार्मर आयडी नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करता येणार आहे.
दरम्यान, या नव्या प्रक्रियेमुळे महसूल अभिलेखांमधील विद्यमान नोंदी किंवा जमिनीच्या मालकी हक्कांमध्ये आपोआप कोणताही बदल होणार नाही. ही कार्यपद्धती केवळ फार्मर आयडी तयार करण्यासाठी आवश्यक माहितीची पडताळणी आणि नोंदणी करण्यापुरती मर्यादित आहे. त्यामुळे पात्र शेतकऱ्यांनी संबंधित जमीन कसत असल्याचे पुरावे आणि उपलब्ध कागदपत्रे व्यवस्थित ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. शासनाच्या या निर्णयामुळे आतापर्यंत तांत्रिक आणि अभिलेखविषयक अडचणींमुळे डिजिटल नोंदणीपासून दूर राहिलेल्या शेतकऱ्यांना आता संधी उपलब्ध होणार आहे.
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
