बँक खात्यातून ऑटो-कपातीपूर्वी Alert बंधनकारक! RBI चा ई-मँडेट्सवरील नवा नियम समजून घ्या
बँक खात्यातून ऑटो-कपातीपूर्वी Alert बंधनकारक! RBI चा ई-मँडेट्सवरील नवा नियम समजून घ्या
ऑटो-डेबिट, EMI, OTT व युटिलिटी बिलांसाठी खात्यातून पैसे कापण्यापूर्वी 24 तास आधी Alert देणे बंधनकारक. RBI च्या ई-मँडेट्स नियमांमुळे ग्राहकांची सुरक्षा वाढली.
पुणे २३ एप्रिल २०२६ : बँक खात्यातून नकळत पैसे वजा होण्याच्या तक्रारी अनेकदा समोर येतात. EMI, OTT सबस्क्रिप्शन, विमा प्रीमियम किंवा युटिलिटी बिलांसाठी सुरू केलेल्या ऑटो-डेबिट सुविधेमुळे ग्राहकांना सोय होते; मात्र काही वेळा अनधिकृत किंवा चुकीच्या कपातीमुळे आर्थिक अडचणी निर्माण होतात. या पार्श्वभूमीवर Reserve Bank of India ने ‘ई-मँडेट्स’ (e-mandates) संदर्भात महत्त्वाचे नियम लागू केले आहेत, ज्यामुळे ऑटो-डेबिट प्रणाली अधिक पारदर्शक आणि सुरक्षित झाली आहे.
नवीन नियमांनुसार, कोणत्याही ऑटो-पेमेंटपूर्वी ग्राहकाला पूर्वसूचना देणे बंधनकारक आहे. संबंधित बँक किंवा सेवा प्रदात्याने कपात होण्याच्या किमान २४ तास आधी अलर्ट पाठवणे आवश्यक आहे. या अलर्टमध्ये कंपनीचे नाव, कपात होणारी रक्कम, तारीख आणि व्यवहाराचे स्वरूप यांची स्पष्ट माहिती दिली जाते. त्यामुळे ग्राहकाला त्यांच्या खात्यातून नेमके कधी आणि किती पैसे वजा होणार आहेत, याची आधीच कल्पना मिळते. जर माहिती चुकीची वाटली किंवा व्यवहार अनधिकृत असल्याचा संशय आला, तर ग्राहक वेळेत तो व्यवहार थांबवू शकतो.
ऑटो-डेबिट सुविधा सुरू करण्यापूर्वी ग्राहकांची स्पष्ट संमती घेणे आणि एकदाच करावयाची नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करणे आता अनिवार्य आहे. यामध्ये अतिरिक्त पडताळणी (verification) केली जाते. ग्राहकाने OTP किंवा तत्सम प्रमाणीकरणाद्वारे मंजुरी दिल्याशिवाय कोणतेही ई-मँडेट सक्रिय होऊ शकत नाही. यामुळे खात्याची सुरक्षितता लक्षणीयरीत्या वाढते आणि अनधिकृत सक्रियतेला आळा बसतो.
हे नियम केवळ बँक खात्यांपुरते मर्यादित नसून कार्ड्स, UPI आणि प्रीपेड इन्स्ट्रुमेंट्सद्वारे होणाऱ्या ऑटो-डेबिट व्यवहारांनाही लागू होतात. OTT प्लॅटफॉर्मचे सबस्क्रिप्शन्स, विम्याचे हप्ते, वीज-पाणी-गॅस यांसारखी युटिलिटी बिले आणि कर्जाच्या EMI या सर्व सेवांसाठी हे नियम प्रभावी ठरतात. परिणामी, दरमहा होणाऱ्या स्वयंचलित कपातींबाबत ग्राहक अधिक जागरूक राहू शकतात.
या बदलामुळे ग्राहकांना दोन पातळ्यांवर संरक्षण मिळते. पहिले म्हणजे, कपातीपूर्वी मिळणारी २४ तासांची पूर्वसूचना; आणि दुसरे म्हणजे, ऑटो-डेबिट सुरू करताना आवश्यक असलेली स्पष्ट मंजुरी. पूर्वी अनेकदा ग्राहकांना ऑटो-डेबिट सुरू झाल्याची माहिती नसताना रक्कम वजा होत असे. आता मात्र प्रत्येक टप्प्यावर ग्राहकाची माहिती आणि संमती केंद्रस्थानी ठेवण्यात आली आहे.
ग्राहकांनीही या सुविधेचा योग्य लाभ घेण्यासाठी काही बाबी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. मोबाईल क्रमांक आणि ईमेल आयडी बँकेकडे अद्ययावत ठेवणे, येणारे अलर्ट नियमित तपासणे आणि संशयास्पद व्यवहार आढळल्यास त्वरित बँकेशी संपर्क साधणे महत्त्वाचे ठरते. तसेच, गरज नसलेल्या सबस्क्रिप्शन्स किंवा सेवांसाठी दिलेले ई-मँडेट वेळोवेळी रद्द करणेही हिताचे आहे.
एकूणच, ई-मँडेट्सवरील या नव्या नियमांमुळे ऑटो-डेबिट व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता वाढली असून ग्राहकांच्या पैशांची सुरक्षा अधिक मजबूत झाली आहे. बँकिंग व्यवहार डिजिटल होत असताना, अशा प्रकारचे नियम ग्राहकांचा विश्वास वाढवणारे आणि अनधिकृत कपातींना प्रतिबंध करणारे ठरतात.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
