मुंबईत ३३ हजार झाडांची छाटणी मान्सूनपूर्व उपाययोजनेवर पर्यावरणप्रेमींचा आक्षेप
मुंबईत ३३ हजार झाडांची छाटणी मान्सूनपूर्व उपाययोजनेवर पर्यावरणप्रेमींचा आक्षेप
मान्सूनपूर्व सुरक्षिततेसाठी मुंबईत हजारो झाडांची छाटणी सुरू; पर्यावरण कार्यकर्त्यांकडून उष्णता वाढ आणि वायू गुणवत्तेवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त.
पुणे १५ एप्रिल २०२६ : मान्सून हंगाम जवळ येत असताना बृहन्मुंबई महानगरपालिका प्रशासनाने शहरातील झाडांच्या फांद्यांची मोठ्या प्रमाणावर छाटणी करण्याचा उपक्रम हाती घेतला आहे. प्रशासनाच्या माहितीनुसार, एकूण ४६,३३६ झाडांची छाटणी करण्यासाठी ओळख पटविण्यात आली असून, त्यापैकी १२,५६१ झाडांची छाटणी पूर्ण झाली आहे. उर्वरित ३३,७७५ झाडांवरील काम ३१ मेपूर्वी पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. याशिवाय ३२५ कोरडी किंवा धोकादायक झाडे ओळखण्यात आली असून, त्यापैकी २७९ झाडे हटविण्यात आली आहेत, तर उर्वरित झाडे महिनाअखेरपर्यंत हटविण्यात येणार आहेत.
पालिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, वर्षभर झाडांच्या फांद्या वाढत राहतात. मान्सूनदरम्यान जोरदार वारे, पावसाचा मारा आणि वादळांमुळे झाडे कोसळण्याचा धोका निर्माण होतो. मागील काही वर्षांत अशा दुर्घटनांत जीवितहानी झाल्याच्या घटना घडल्या आहेत. २०२४ मध्ये विक्रोळी येथे झाड कोसळून एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला होता, तर २०२३ मध्ये मालाड, गोरेगाव आणि भायखळा येथे वेगवेगळ्या घटनांमध्ये तिघांचा मृत्यू झाला होता. या पार्श्वभूमीवर छाटणीची कामे वेगाने पूर्ण करण्यात येत असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे.
मात्र पर्यावरणप्रेमींनी या मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या छाटणीला ‘अवैज्ञानिक’ ठरवले आहे. त्यांच्या मते, छाटणी करताना शास्त्रीय पद्धतींचे पालन केले जात नाही. झाडांच्या फांद्यांची अतोनात छाटणी केल्याने पक्ष्यांची घरटी नष्ट होतात, जैवविविधतेला धक्का बसतो आणि झाडांची नैसर्गिक सावली कमी होते. परिणामी रस्ते आणि मोकळ्या जागांवर थेट सूर्यप्रकाश पडून स्थानिक तापमानात वाढ होण्याची शक्यता वाढते.
पर्यावरण क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या वनशक्ती संस्थेचे संचालक स्टालिन डी यांनी सांगितले की, झाडांच्या फांद्यांची छाटणी करताना योग्य मार्गदर्शक तत्वांचे पालन झाले नाही, तर त्याचा थेट परिणाम शहराच्या सूक्ष्म हवामानावर होतो. झाडे ही उष्णता शोषून घेण्याचे आणि वायू गुणवत्तेचे संतुलन राखण्याचे काम करतात. सावली कमी झाल्यास उष्णतेची तीव्रता वाढू शकते, तसेच वायूतील प्रदूषक घटकांचे प्रमाणही वाढण्याची भीती आहे.
पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते, छाटणी आवश्यक असली तरी ती निवडक आणि शास्त्रीय पद्धतीने केली गेली पाहिजे. झाडांची वाढ, प्रजाती, परिसरातील जैवविविधता आणि पक्ष्यांची घरटी यांचा विचार करून नियोजन झाले पाहिजे. अन्यथा सुरक्षिततेच्या नावाखाली शहराच्या पर्यावरणीय संतुलनावर परिणाम होऊ शकतो.
पालिकेचे म्हणणे आहे की, ही छाटणी फक्त धोकादायक फांद्या आणि अडथळा ठरणाऱ्या भागांपुरती मर्यादित आहे. मान्सूनदरम्यान दुर्घटना टाळण्यासाठी ही उपाययोजना आवश्यक असल्याचे प्रशासन स्पष्ट करत आहे. मात्र पर्यावरणप्रेमींची मागणी आहे की, या प्रक्रियेत पारदर्शकता ठेवावी, तज्ञांचा सल्ला घ्यावा आणि छाटणीचे निकष सार्वजनिक करावेत.
एकीकडे नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न, तर दुसरीकडे पर्यावरणीय परिणामांची चिंता अशा द्वंद्वात ही मोहीम सुरू आहे. मान्सूनपूर्व तयारी महत्त्वाची असली, तरी त्याचवेळी झाडांचे संरक्षण, जैवविविधतेचे जतन आणि शहरातील उष्णता नियंत्रण याकडेही तेवढेच लक्ष देणे गरजेचे आहे. योग्य समतोल साधला गेला तरच ही मोहीम दीर्घकालीन दृष्टीने परिणामकारक ठरू शकते.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
