मुंबई प्रदूषण मोजणी प्रकल्प ठप्प: ₹5 कोटींचे टेंडर रद्द, एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग व्हॅन खरेदीला ब्रेक
मुंबई प्रदूषण मोजणी प्रकल्प ठप्प: ₹5 कोटींचे टेंडर रद्द, एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग व्हॅन खरेदीला ब्रेक
मुंबईतील वायू प्रदूषणावर नियंत्रणासाठी राबवण्यात आलेल्या एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग व्हॅन खरेदीचे ₹5 कोटींचे टेंडर 58% जादा दरामुळे रद्द. नव्या निविदेपर्यंत अचूक क्षेत्रनिहाय हवा गुणवत्ता माहितीला विलंब.
मुंबईतील वाढत्या वायू प्रदूषणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी राबवण्यात आलेली महत्त्वाकांक्षी योजना सध्या प्रशासकीय अडचणीत अडकली आहे. बृहन्मुंबई महानगरपालिकाने शहरातील प्रदूषणाचे हॉटस्पॉट आणि नेमके स्रोत शोधण्यासाठी चार मोबाईल एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग व्हॅन खरेदी करण्याचे ठरवले होते. यासाठी सुमारे ₹5 कोटींचे बजेट निश्चित करून निविदा प्रक्रिया राबवण्यात आली होती. मात्र, निविदा प्रक्रियेत सहभागी झालेल्या ठेकेदारांनी अंदाजित खर्चापेक्षा तब्बल 58 टक्के जास्त दराची मागणी केल्याने हे टेंडर अखेर रद्द करण्यात आले आहे. परिणामी, प्रदूषण मोजणी प्रकल्प सध्या ठप्प झाला आहे.
या व्हॅनच्या मदतीने शहरातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये फिरत्या प्रयोगशाळांच्या माध्यमातून हवा गुणवत्ता तपासली जाणार होती. भायखळा, अंधेरी यांसारख्या दाट वस्तीच्या तसेच लघुउद्योग असलेल्या परिसरांमध्ये प्रदूषणाचे प्रमाण आणि त्यामागील कारणांचा अभ्यास करण्याची योजना होती. बांधकामाची धूळ, वाहनांचे उत्सर्जन की औद्योगिक धूर — प्रदूषणाची नेमकी कारणे शोधण्यासाठी ही यंत्रणा अत्यंत महत्त्वाची मानली जात होती. मात्र, टेंडर रद्द झाल्याने ही प्रक्रिया अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलली गेली आहे.
गेल्या दोन वर्षांत, विशेषतः 2023 आणि 2024 मध्ये, मुंबईतील हवेची गुणवत्ता चिंताजनक पातळीवर घसरली होती. हिवाळ्यात काही दिवस शहरातील हवा दिल्लीपेक्षाही खराब असल्याचे निरीक्षण समोर आले होते. या पार्श्वभूमीवर मुंबई उच्च न्यायालयने पालिकेच्या प्रदूषण नियंत्रण उपाययोजनांवर तीव्र नाराजी व्यक्त केली होती. न्यायालयाच्या ताशेर्यांनंतर तातडीची उपाययोजना म्हणून पालिकेने मोबाईल एअर क्वालिटी मॉनिटरिंग व्हॅन खरेदीचा निर्णय घेतला होता, जेणेकरून क्षेत्रनिहाय अचूक डेटा मिळू शकेल आणि त्यानुसार उपाययोजना करता येतील.
पालिकेने चार व्हॅनसाठी ₹5 कोटींचे बजेट ठेवले होते. मात्र, निविदा सादर करणाऱ्या ठेकेदारांनी सुमारे ₹7.5 कोटींची मागणी केली. अनेक बैठका आणि चर्चेनंतरही ठेकेदार किंमत कमी करण्यास तयार नसल्याने प्रशासनाने निविदा रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. या निर्णयामुळे आता नव्याने निविदा प्रक्रिया राबवावी लागणार असून, त्यासाठी वेळ लागणार आहे. परिणामी, मुंबईकरांना अचूक आणि क्षेत्रनिहाय हवा गुणवत्ता माहिती मिळण्यासाठी अधिक प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
या प्रकल्पाचा उद्देश केवळ हवा गुणवत्ता मोजणे नव्हता, तर प्रदूषणाचे मूळ स्रोत शोधून त्यावर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे हा होता. उदाहरणार्थ, एखाद्या भागात बांधकामामुळे धूळ वाढत असल्यास त्यावर तत्काळ कारवाई करता आली असती. वाहनांच्या उत्सर्जनामुळे प्रदूषण वाढत असल्यास वाहतूक व्यवस्थेवर उपाययोजना करता आल्या असत्या. औद्योगिक भागांमध्ये धूरामुळे हवा गुणवत्ता खालावत असल्यास त्या उद्योगांवर नियंत्रण ठेवणे शक्य झाले असते. मात्र, या सर्व उपाययोजना आता कागदावरच राहण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
आगामी हिवाळ्यापूर्वी ही यंत्रणा कार्यान्वित होईल का, हा मोठा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. कारण हिवाळ्यात मुंबईतील हवा गुणवत्ता सर्वाधिक खालावते. त्यासाठी अचूक आणि वेळेवर डेटा मिळणे अत्यावश्यक असते. नव्या निविदा प्रक्रियेला किती वेळ लागेल आणि प्रत्यक्षात व्हॅन कधी खरेदी केल्या जातील, याबाबत अद्याप स्पष्टता नाही. दरम्यान, प्रदूषण नियंत्रणासाठी आवश्यक असलेली महत्त्वाची योजना ठप्प राहिल्याने मुंबईकरांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने चिंता वाढली आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
