वन्यप्राणी पाणवठा गणनेसाठी काटेपूर्णा अभयारण्य सज्ज १ मे रोजी वॉटर होल सेन्सस
मालवणच्या चिवला बीचवर लाखोंच्या संख्येने तारली मासे किनाऱ्यावर मासे गोळा करण्यासाठी नागरिकांची झुंबड
वाशीम–अकोला सीमेवरील काटेपूर्णा अभयारण्यात १ मे रोजी होणाऱ्या वॉटर होल सेन्सससाठी वनविभागाची तयारी पूर्ण. पाणवठ्यांवरून वन्यप्राण्यांची नोंद होणार.
पुणे २७ एप्रिल २०२६ : वाशीम आणि अकोला जिल्ह्यांच्या सीमेवर वसलेले Katepurna Wildlife Sanctuary १ मे रोजी होणाऱ्या वॉटर होल सेन्सससाठी पूर्णतः सज्ज झाले आहे. उन्हाळ्याच्या तीव्रतेमुळे वन्यप्राणी पाण्याच्या स्रोतांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. याच पार्श्वभूमीवर पाणवठ्यांवरून वन्यप्राण्यांची उपस्थिती नोंदवण्यासाठी वनविभागाकडून दरवर्षी ही विशेष गणना केली जाते.
वॉटर होल सेन्सस ही वन्यजीव गणनेची महत्त्वाची पद्धत मानली जाते. जंगलातील नैसर्गिक तसेच कृत्रिम पाणवठ्यांवर वन्यप्राणी पाणी पिण्यासाठी ठराविक वेळेत येतात. या हालचालींचे निरीक्षण करून विविध प्रजातींची संख्या, त्यांची हालचाल, आणि अधिवासाचा वापर याबाबत महत्त्वाची माहिती मिळते. काटेपूर्णा अभयारण्यात अशा अनेक पाणवठ्यांची नोंद करण्यात आली असून, प्रत्येक ठिकाणी प्रशिक्षित पथके तैनात केली जाणार आहेत.
या सेन्ससमध्ये वनाधिकारी, वनरक्षक, स्थानिक कर्मचारी आणि स्वयंसेवक सहभागी होणार आहेत. सर्व पथकांना निरीक्षण पद्धती, नोंदवही लेखन, आणि सुरक्षाविषयक सूचना देण्यात आल्या आहेत. सकाळपासून सायंकाळपर्यंत ठराविक कालावधीत पाणवठ्यांवर लक्ष ठेवून दिसणाऱ्या प्रत्येक वन्यप्राण्याची अचूक नोंद केली जाणार आहे. विशेषतः सांबर, चितळ, रानडुक्कर, नीलगाय, कोल्हा, लांडगा यांसारख्या प्रजातींची उपस्थिती अपेक्षित आहे.
उन्हाळ्यात पाण्याचे स्रोत मर्यादित झाल्याने वन्यप्राणी निश्चित पाणवठ्यांवर येतात, त्यामुळे या काळातील गणना अधिक परिणामकारक ठरते. पाणवठ्यांभोवती हालचाल कमी ठेवणे, आवाज टाळणे आणि प्राण्यांना त्रास होणार नाही याची दक्षता घेण्याचे निर्देश पथकांना देण्यात आले आहेत. काही ठिकाणी कॅमेरा ट्रॅपची मदतही घेतली जाणार आहे, जेणेकरून मानवी उपस्थिती कमी ठेवत अचूक नोंदी मिळू शकतील.
वन्यजीव संवर्धनाच्या दृष्टीने ही गणना अत्यंत उपयुक्त ठरते. मिळालेल्या आकडेवारीच्या आधारे अधिवास व्यवस्थापन, पाण्याच्या स्रोतांची उपलब्धता, आणि संवर्धनात्मक उपाययोजनांची आखणी करता येते. तसेच, वन्यप्राण्यांच्या स्थलांतर पॅटर्नबाबतही महत्त्वाचे संकेत मिळतात. काटेपूर्णा अभयारण्यातील जैवविविधता लक्षात घेता या गणनेकडे विशेष महत्त्वाने पाहिले जात आहे.
वनविभागाने नागरिकांनाही या दिवशी अभयारण्य परिसरात अनावश्यक वावर टाळण्याचे आवाहन केले आहे. गणना सुरळीत पार पडावी आणि वन्यप्राण्यांना कोणताही त्रास होऊ नये, यासाठी सहकार्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. स्वयंसेवकांसाठी ओळखपत्र, मार्गदर्शक सूचना आणि आवश्यक साहित्य उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.
१ मे रोजी होणारी ही वॉटर होल सेन्सस मोहीम काटेपूर्णा अभयारण्यातील वन्यजीव स्थितीचा अद्ययावत आढावा देणार असून, पुढील संवर्धन धोरणांसाठी ती मार्गदर्शक ठरणार आहे. उन्हाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर पाणवठ्यांभोवती दिसणारी वन्यजीवांची हालचाल अभ्यासण्यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा मानला जात आहे.
Follow us on our social media handles:
Instagram – https://www.instagram.com/newsdotz/
YouTube – https://www.youtube.com/@NewsDotz
Facebook – https://www.facebook.com/NewsDotz/
Twitter – https://x.com/NewsDotz
Also Read: Pune’s Latest Information
FacebookWhatsAppXTelegramThreadsLinkedInGmailShare
About The Author
